Nooit meer de deur uit

Ik zing in mijn oren

2012-01-29T23:14:00.002+01:00

Ik zing in mijn oren. Eenentwintig ben ik en ik sta in de huiskamer van een vriend van een vriend, die gitaar speelt. Microfoons heeft hij ook en het geweldige plan om samen een cassette te maken voor die vriend die we allebei kennen. Die is bijna jarig en als wij nu eens een leuk bandje in elkaar draaien omdat hij altijd zo geniet van het gitaarspel van de ene en mijn zingen.

Doodeng vind ik het. Op podia heb ik al regelmatig gestaan in mijn leven, maar dan staart een zaal vol onherkenbare gezichten me aan. Dat is stukken minder eng dan met één persoon in de kamer. Het is te horen, bij het eerste nummer trilt mijn stem. Bij het tweede nummer word ik al wat steviger. Oei, ik ben een woord kwijt en hoor mijn verborgen lach in de zin erna. Ik zing door en zie Jack in gedachten zijn lachen inhouden. We gaan stug door. The fool on the hill….

Ik zing in mijn oren. Het is vijfentwintig jaar later, ik zit met de walkman in mijn oren geplakt en al die beelden schuiven weer voorbij nu ik mezelf hoor zingen, die avond in de huiskamer van Jack. Ik ben het en toch niet. Mijn bereik is uitgerekt merk ik. Ik kan nu veel gemakkelijker bij de lage en de hoge noten. De jarenlange training moet nog komen als ik dit bandje maak. Ook het besef dat ik meer kan en wil met die muziek heb ik dan nog niet. Maar ik ben het, de liefde voor de muziek klinkt al door in iedere noot. Ieder nummer lijk ik al weer een beetje te groeien, zekerder te worden. Nu, vijfentwintig jaar later luister ik met trots naar dit meisje, dat later uit zal groeien tot wie ik nu ben.

Dorstig Hert

2012-01-22T17:50:00.003+01:00

Het zit in mijn hoofd, al jaren: “’t dorstig hert smacht naar den bronwel…”. Een psalm is het, regelmatig door ons, keeltjes uit klas drie en vier, uitgeknepen tijdens het wekelijks psalmzingen met het Hoofd der School. Het Hoofd der School was een oudere man, zo een waar je automatisch ontzag voor had, die geen handenarbeid en gymnastieklessen meer kon geven. Dat vond de meester van onze klas geen probleem. Hij verzorgde die lessen in de combinatieklas 5/6 en het Hoofd der School nam de honneurs waar bij de kinderen in klas 3/4. Bij ons dus. Hij was een man van de oude stempel en het was nu eenmaal een Protestants Christelijke School. De boekjes werden uitgedeeld en de meester vertelde welke bladzijde we moesten opslaan.

Onze eigen meester speelde gitaar en orgel en koos, als het even kon, hippe muziek uit “Alles wordt nieuw”. Daarmee vrolijkten we menig kerkdienst en avond in het bejaardenhuis op. Het Hoofd speelde niets, hij zong met kraakstem de trage zinnen voor. Wij zongen, zo mogelijk nog trager, zijn zinnen na. Aan tekstbegrip deden we niet. Onbegrijpelijke lyriek voor onze jonge hoofdjes. Een slepend lied over een dorstig hert. En een bronwel? Ik zag Bambi voor me, op zoek naar een ven.

Het beeld van het Hoofd der School is enigszins vervaagd, al werd hij jaren later onze buurman. Maar Bambi is blijven plakken. Google helpt aanvankelijk niet om haar terug te vinden. Er blijkt geen dorstig hert naar den bronwel te smachten. Wanneer ik de remmen losgooi, of meer: de aanhalingstekens laat verdwijnen, komt er een dorstend hart tevoorschijn. Als een zeepbel spat Bambi uit elkaar.

Als ik op zoek ga naar het psalm in de vele lied- en psalmenboeken hier in huis, blijkt het er helemaal niet in te staan. Toch ken ik het, met melodie en al. En ik weet bijna zeker dat er ergens een boekje moet zijn waar het in staat. Dus is het zoeken nu verschoven, van de zin, via het psalm naar een bundel… Echt zondag.

Omringd door liefde

2012-01-09T10:40:00.001+01:00

Hoezeer weet ik dat je leven in één seconde volkomen kan veranderen. En ook dat die ene seconde door de timing ervan een goed jaar ineens kan doen omslaan naar je grootste rampjaar ooit. En toch, of misschien juist daarom, durf ik nu, op 30 december, al terug te kijken op 2011 met een gelukkig gevoel. Dit was het jaar waar ik de jaren ervoor zo hard op hoopte. Een jaar met ruimte voor rust, voor genieten, voor geluk. Er ging van alles mis: mijn moeder moest nog weer een paar passen inleveren, buitenkat Trees brak haar bekken en moest drie weken in mijn slaapkamer leven, een haperende auto in het buitenland tijdens mijn eerste vakantie alleen en toen dat allemaal achter de rug was, ging ik zelf tegen de vlakte en deed ik er een paar maanden over om te herstellen.

Maar ook stond er ineens een meisje in de huiskamer dat nu deel uitmaakt van het leven hier in huis. Ik zie daardoor veranderingen in zoon, vaak mooi, af en toe lessen voor mijzelf, zoveel verschilt onze aard niet. Trees slaapt nu graag op mijn voeteneinde en vlucht bij het geringste gevaar naar binnen in plaats van weg.
Al gaat mijn moeder achteruit, door de goede zorg van Het Huis kunnen we dat delen zonder dat ik al mijn energie in verzorging moet steken. En ik kan gerust slapen, wetend dat ze omringd is door lieve, zorgzame mensen.

Eindelijk gaf ik dit jaar toe aan mijn verlangen om alleen op reis te gaan. Die reis startte toen zoon de verdween door de schuifdeuren op Edinburgh Airport. Daar stond ik, alleen. Echt lang was het nog niet, maar het bracht me precies wat ik hoopte: eindeloos leesplezier, een leeg hoofd, bijzondere ontmoetingen en ik leerde om mijn eigen gevoel voorrang te geven boven wat anderen verwachten.

Helemaal opgeladen en vol energie kwam ik weer thuis, tussen vrienden en familie. Ik startte met de uitvoering van plannen die al jaren lagen te sudderen, ik bouwde een kamer om, het ging helemaal prachtig. En toen ineens, in één seconde, ging het helemaal mis. De wereld begon te draaien en hield niet meer op. Terwijl ik op de grond zakte, naderden twee bruine schoenen. Een hand pakte mijn pols, toen mijn hoofd. Ik ben het mens met het meeste geluk op aarde: in elkaar klappen terwijl er net een dokter met chocoladetaart voorbijkomt. In paniek was ik niet, ik wist wat er gebeurde, leeg was ik wel. Volkomen leeg. Gelukkig was ik niet alleen, mijn buurvrouwvriendin was bij me, bracht me thuis, zorgde dat zoon en zijn vriendin klaarstonden om me op te vangen. Zij legden me op de bank en waren de hele nacht standby. Zelf kon ik niets meer.

In de maanden erna sloeg de wanhoop soms toe. Zou ik die kracht ooit weer terugkrijgen? De wereld bleef af en toe draaien, soms zelfs hevig. Een prachtig optreden moest ik laten lopen, congressen overslaan, en alle plannen die ik had voor het najaar moesten in de ijskast wachten op betere tijden. Intussen werkte ik zo goed en zo kwaad als het ging. En in mijn achterhoofd ontstond een plan. Terwijl ik bouwde aan dat plan, kwam mijn kracht terug. Nog niet al mijn energie, maar wel mijn kracht. En inmiddels staat het volgende plan te trappelen voor de deur. Mijn jaar is afgesloten, een nieuw jaar is begonnen. Groter dan ooit, broos, maar schitterend. Ik weet, o hoe weet ik, dat het in één seconde helemaal anders kan zijn. En met die wetenschap geniet ik van iedere minuut die ik heb, met mezelf, met de mensen van wie ik houd. En zoals iemand daarnet al heel terecht opmerkte: ik ben omringd door liefde.

gezien: Het Rozeneiland

2012-01-08T00:08:00.006+01:00

Jeruzalem, daar start de reis die Sanne Terlouw met ons maakt. Ze laat ons binnen in het hoofd van de Nederlandse Rosa, voor een paar maanden neergestreken in deze oude stad. Ze ontmoet er de Israëlische Jaron Amram en voor hem gaat ze op zoek naar zijn verleden. Eeuwen terug graaft ze, tot een voorvader in Spanje en een voormoeder op Rhodos. Wij mogen mee, op bezoek bij die verre generaties Joden.

Het is geschiedenis weer terugbrengen tot wat het is: het leven van mensen door de eeuwen heen. Een leven waar ik althans nooit weet van heb gehad. Ik leef mee met geboorte en sterven, met vervolging en bevrijding. En naarmate de tijd vordert en de familie een goed leven op Rhodos heeft, knijp ik in mijn handen, in de hoop dat dat zo blijft, ook al weet ik dat de geschiedenis hen inhaalt...

Als dat uiteindelijk gebeurt, schrik ik toch. Het effect van de prachtige, passende muziek die het verhaal vergezelt? Of is het het indringende verhaal waar Sanne Terlouw mij al lange tijd in meesleept? Ik zie ze voor me, al die gezichten rond de tafel, Diamante en Davide en hun vier kinderen.

Ze komen uit het boek Het Rozeneiland van Sanne Terlouw en bestaan al een paar jaar. Maar meer nog zijn ze de beelden van een lang vervlogen, verwrongen tijd.

Eenmaal buiten hoor ik dat er nog even niets volgt na de première. Wat een geluk dat ik die heb gezien! Maar wat jammer dat ik nog niemand kan wijzen op de volgende voorstelling. Binnenkort komt er een site, is me beloofd. Zodat je kunt zien wanneer er voorstellingen komen. Het boek is al wel te koop, Het Rozeneiland. De meeslepende muziek wordt gespeeld door het Orion-ensemble.

En als de site er is, meld ik het hier.

Wat er gebeurde...

2012-01-06T09:42:00.001+01:00

... weet ik allang niet meer. Maar we keken elkaar aan, schoten in de lach en al gauw biggelden de tranen over onze wangen. Mijn buik deed pijn van het schokken, we gierden het uit. En elke keer dat we elkaars blik vingen, moesten we alleen maar harder lachen. Onze tafelgenoten zaten er met grote ogen naar te kijken. Oneindig veel later keken we maar strak langs elkaar heen, om weer een beetje grip te krijgen.

We werkten met zijn tweeën de immense berg afwas weg. “Nee, gaan jullie maar koffiedrinken.” En nog wat later ontdeden we, diepe gesprekken voerend, een hele kamer van vele lagen behang. Bij diverse gelegenheden kwamen we elkaar weer tegen. Een paar maal reisde ik het halve land door om gewoon even langs te gaan. Ik bleef logeren, in zijn kamer zelfs, maar nooit hebben we een vinger naar elkaar uitgestoken. Wel gewild, niet gedaan.

Heel soms denk ik: als we al die signalen nu niet genegeerd hadden, hoe had ons leven er dan uitgezien? Een steek, heel even.

Terwijl hij slaapt

2011-12-23T21:41:00.003+01:00

Liggend naast me ademt hij zwaar. Op de tv speelt Wibi Soerjadi de sterren van de hemel, althans, zo voor het oog. Het geluid staat zacht, beter is het geluid van zijn ademhaling. Terwijl ik naar hem kijk weet ik dat het onze laatste kerst is samen. Juist daarom zit ik daar, ingeklemd tussen mijn zoon en mijn slapende vader. Hij is moe, hij is op.

Dit is acht jaar geleden, in de kamer waar ik nu zit. Als ik mijn ogen sluit, zie ik hem nog liggen, houd ik nog even het beeld vast. Straks gaan we eten, wanneer hij wakker is. Onze allerlaatste kerstmaaltijd samen. Op de tv speelt Wibi maar door. Ik blader in de tv-gids. Laat deze avond maar duren, voor altijd duren.

Ik doe mijn ogen open. Het beeld is weg, maar het gevoel blijft. Het verlangen daar nog één keer zo naast hem te zitten, terwijl hij slaapt.

Poeziealbum

2011-12-08T19:40:00.003+01:00

Rood is mijn poeziealbum, effen rood met een klein, zwart vilten katje. Mijn moeder staat erin, dan een bladzijde niks, wachtend op mijn vader, dan mijn grote zus en daarna volgen de grootouders. Opa en oma van de ene kant en mijn oma van de andere kant. Daarna komt een handjevol vriendinnetjes aan de beurt. Eentje heeft zelfs VIER bladzijden gebruikt. Ik weet nog hoe stom ik dat destijds vond. Nu is het fijn, zo lijkt het wat voller.

Ik moet er ineens aan denken als ik een paar bladzijden uit het poeziealbum van mijn oma van de andere kant onder ogen krijg. Andere tijden, zonder plaatjes, en met stichtelijke verzen. Niks "Ik lag in mijn tuintje en sliep...". En ook geen karige kinderkrabbels, maar keurig schoonschrift.

Ook haar broer en zussen schreven prachtig en tussen al die schrijfsels zie ik ineens het betogende vers dat mijn oma doorgaf aan mij. Zij kreeg het van haar lieve zus J.F.

Spijkenisse, 15 Februari 1914

Lieve Zus,

Schooner dan de zonnegloed
Is ’t licht dat woont daar binnen
Het maakt de vreugde dubbel zoet
Doet ’t leven ons beminnen.
Och, of toch iedereen het wist!
Wie ’t zonnetje van binnen mist
Kan nimmer recht gelukkig zijn.
Hij derft des levens zonneschijn.

Je Zuster, Francina

Lieve Krijns,

Wees rein als de bloemen der lente
Haar schoon is het beeld uwer jeugd
De kroon die een meisje moet sieren
Is eenvoud, onschuld en deugd.

Je zuster, J.F.

Lieve Krijns,

Wat ik u toewensch,
Een lieve kring van trouwe vrienden
Een effen zonnige levensbaan;
Een open oog voor ’t goede en schoone,
Geloof aan ’t eeuwig voortbestaan
Een blij tehuis vol licht en leven,
Een vriendlijk hart, een trouw gemoed
Tevredenheid bij vreugd en smarte
En levenslust en stervensmoed.

Je zuster,
M.C.

Lieve Krijns,

Wat zal ik schrijven op dit blad?
Wacht Krijnsje lief, ik weet al wat.
Veel zegen meid, ’t beste hoor!
Ga goed en braaf de wereld door.
En zoo gij ook eens lijden moet,
Denk: God is altijd even goed.
Die dit gelooft en naar hem streeft,
Is zeker dat ’t beste heeft.

Je broer
Henk.

Wat zou ik willen dat ze zich het vers van haar oudste zuster Francina wat meer aangetrokken had. Dat had ze ongetwijfeld het bestaan gehad dat haar jongste zus haar toewenschte. En met wat geluk had ik dan een iets passender vers gekregen.

Dit zijn ze, mijn oma en haar grote broer.

Afscheid

2011-12-01T22:16:00.000+01:00

Een afscheid is het, maar terwijl ik naar binnen stap, realiseer ik me dat we elkaar pas voor de tweede keer zullen zien in drie, vier misschien al wel vijf jaar tijd. Ik kijk naar de anderen. Zullen zij die steen in hun maag voelen, die je zo ongenadig vergezelt wanneer je weet dat het laatste “tot ziens” nadert? Waarbij “tot ziens” natuurlijk ridicuul klinkt, maar wat moet je anders zeggen, wanneer je ondanks alles de lijn vast probeert te houden?

In plaats van een roerend afscheid, wordt het een warm welkom, het weerzien. Dat lijkt de hele middag te zijn, voor alle aanwezigen. Is dit het warme bad dat ooit mijn thuis was? De spreekwoordelijke Brabantse gezelligheid? Of is het omdat het allemaal mensen zijn die staan voor dezelfde zaak: mensen met weinig kansen op de arbeidsmarkt toch aan een baan helpen?

“Is er nog werk?”, vraag ik een vrouw met wie ik in gesprek ben.
“Jazeker!”, antwoordt ze stellig. “Bijvoorbeeld in de zorg, daar zitten ze te springen om mensen. Veel allochtone vrouwen willen juist wel in die sector werken. Maar krijg het maar eens bij elkaar.”
“Waarom lukt dat dan niet?”, vraag ik. “Vooroordelen?”
“Zeker. Maar ook moet je als werkgever soms iets extra’s doen, of ze op een andere manier benaderen om ze binnen te krijgen.”
“Maar het is toch juist goed?” Ik zie het voor me: meer vrouwen met Turkse, Marokkaanse en allerlei andere achtergronden in de ouderenzorg. Waarmee bovendien ouderen uit hun eigen land of het land van hun ouders een bekende aanblik treffen en met wat geluk iemand met wie ze de taal van vroeger kunnen spreken. Ineens schieten de jonge vrouwen weer door mijn hoofd die ik een tijd geleden geïnterviewd heb. Nota bene omdat hun opleiding opgeheven werd. Het artikel was een laatste poging om te laten zien hoe nuttig die opleiding nu juist was. “Bewoners zijn vaak verrast als ik liedjes uit hun jeugd zing tijdens het werk”, vertelde een Afrikaanse me. “Hoe ken jij die nou?”, vragen ze me dan. “Die leer ik op school.” Want juist hun opleiding gaf dat extra dat nu een werkgever moet bieden. Inzicht in de Nederlandse cultuur: wat vinden mensen hier beleefd en wat nu juist heel erg raar? Hoe neem je mensen voor je in en hoe stoot je ze af? Zaken die je best kunt leren, als iemand maar even de tijd neemt om jou erop te wijzen. Of zoals de Filipijnse verzorgende juist moest leren om haar mond open te doen als ze vond dat iets anders moest of beter kon. “Ik heb altijd geleerd dat je als ondergeschikte niet tegen de baas in mag gaan. Hier wordt het juist gewaardeerd als ik mijn mening geef.”

De verhalen dwalen met me mee terwijl ik de pratende mensen bekijk. En ze worden aangevuld met weer nieuwe verhalen, over de vertrekkende man. Over hoe hij eens een groep vrouwen op werkstage aan een tafel zette om washandjes te vouwen. “Ik weet niet of u thuis nog washandjes heeft”, zegt de begeleidster van de vrouwengroep, “maar daar is niet veel aan te vouwen.” Al snel ontdekte ze dat het de man daar helemaal niet om te doen was. Aan die tafel, helemaal achterin zijn bedrijf, ontstonden gesprekken. Verhalen over wat moeilijk was in hun leven, legden de vrouwen stukje bij beetje op die tafel neer. Ze bevroegen en beluisterden elkaar.
Alweer dwalen mijn gedachten af. Nu naar een ander verhaal dat de man mij zelf verteld heeft. Over mensen die, net als de vrouwen, vanuit een moeilijke uitkeringssituatie zouden komen werken. Maar eerst moesten er sportkleren komen, vertelde de man. De gemeente, die de mensen stuurde, begreep er niets van. Sportkleren om te gaan werken? Nee, eerst wordt er gesport. Sporten is gezond, het activeert, maar het doet ook wat anders. En daarnaar was de man op zoek. Sport verbroedert, het maakt een team van een groepje individuen. En toen het een team was, konden ze het bedrijf in.

Het is een bont gezelschap, deze middag. Mannen in pak en in spijkerbroek. Vrouwen in allerlei kleuren. De mens moet wel haast de enige diersoort zijn waarbij de uitdossing omgekeerd is. Mannen zo onopvallend mogelijk en vrouwen die zich versieren met kettingen, oorbellen, lippenstift en bovenal vrolijke, in het oog springende creaties. Maar dat niet alleen. Er zijn beleidsmakers, naar verluidt drie wethouders, voortrekkers, uitvoerders en mensen die hard aan het werk zijn om iedereen van lekkere hapjes en drankjes te voorzien. Er is de jonge man met twee universitaire opleidingen die zijn schouders ophaalt bij de gedachte dat hij over een tijd een andere baan wil. Het gaat hem lukken, waarom zou hij zich er druk over maken? En er is de jonge vrouw die alle kansen grijpt die op haar pad komen. “Ik studeer voor kraamverzorgster”, begint ze haar verhaal. In gedachten zie ik haar in de schoolbanken. “Maar de stage moet wachten, want ik ben gezakt voor mijn rijbewijs. Over ruim een maand kan ze pas opnieuw op. “Ik werk ook”, gaat ze verder. “In de thuiszorg, maar dat kan gelukkig op de fiets.” Ik vraag haar of ze zelf ook kinderen zou willen. “Zou willen? Ik heb kinderen”, zegt ze. “De jongste is drie.” Ik rol bijna om. Drie? Ik durf niet te vragen hoe oud ze dan was toen de oudste geboren werd, waarvan ik hoop dat die niet ouder dan vier is. “Mijn oudste is 13. Ik ben dertig. Ik weet het, de meeste mensen schatten me veel jonger.” Werkend, studerend, alleen met de zorg voor haar kinderen omdat haar man in het buitenland werkt, en van harte hopend dat ze de volgende keer wel slaagt voor haar rij-examen.

Er komen mooie woorden voorbij over de vertrekkende man. “Hij is een ambassadeur van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen”, zegt de een.
“Stage lopen bij zijn bedrijf was een vormende ervaring”, zei de ander. En ondanks de P van People en de sociale houding, blijkt de man vooral een goede en bevlogen ondernemer. Maar dat had ik eerder al gezien.

Terwijl ik wacht op het werkelijke afscheid, vang ik nog een gesprek op. “Wie kan hem vervangen? Ik zou het niet weten.” “Niemand.” Onvervangbaar zijn klinkt misschien ontroerend, maar nu even triest. Eén troost: de man is niet echt weg, hij is alleen ergens anders. Op een plaats waar ze nog niet gewend zijn aan zijn insteek en aanpak, maar waar ze hopelijk gauw zullen zien hoeveel je daarmee kunt bereiken, voor en met mensen die anders kansloos zouden zijn.

Les van de dag

2011-11-12T00:06:00.002+01:00

Het is er ingeslopen zonder dat ik het merkte. Ineens had elke dag een les. Zomaar. Negeer je opvliegers als je in de winter de deur uitgaat. Gooi nooit de kofferbak dicht als je autosleutel er nog in ligt. En als je een taart met vloeibare bodem bakt, neem dan een goede, dichte bakvorm.

Ik fietste een paar dagen geleden in een sneltreinvaart naar de huisarts, toen ik mij ineens realiseerde dat iedereen vele malen warmer gekleed was dan ik. Op zich niet erg, maar ja, ik moest ook nog terug, pas een uur later. Gelukkig was de aarde toen ook al iets minder koud.

Natuurlijk gebeurt mij dat niet, ughe, dat ik de kofferbak dichtgooi terwijl de sleutel erin ligt. Ik heb inmiddels wel geleerd dat dat alleen maar stress oplevert. Maar zoon, met zijn verse rijbewijs, heeft nog wat lessen te gaan. Gelukkig had ik een zakmes bij me en bleek de sleutel met dat mes bereikbaar. En nog gelukkiger is zoon een slimme jongen en wist hij met precisie op het openingsknopje te drukken, waardoor de elektrische deur zich ontsloot. Dat alles terwijl onze door mij gewaarschuwde buurvrouw al bijna arriveerde. In ieder geval was iedereen zeer opgelucht. Ik niet in het minst, want er lagen net dure boodschappen in de auto, die ik liever niet in een wagen-met-sleutel achterliet om de reservesleutel te gaan halen.

En dan die oven. “De oven is vier”, mopperde zoon, maar al snel was de hoeveelheid rook die uit de oven kwam stomen wel erg groot. Dat kon niet veroorzaakt worden door een paar vermoede broodruimels. In minder dan geen tijd stond het huis blauw en begon de rookmelder te loeien. Vertel zo’n apparaat maar eens dat het zich voor niks de longen uit zijn kastje gilt. Dat ging niet helemaal vanzelf en eigenlijk ook niet zonder geweld. Intussen wierp zoon alle deuren en ramen open, ondanks de vrijwel vrieskou.

En nu nog een les van vandaag. Misschien is dat wel de ontdekking dat die les van de dag allerlei drama’s ineens terugbrengt tot hilarische gebeurtenissen. In al deze situaties moest ik vreselijk lachen, terwijl ik eerder alleen maar boos werd om zoveel onhandigheid. Ik ga ‘m erin houden, die les van de dag. Ik vind het leven er nu al leuker door.

Achter mijn stuur

2011-10-21T17:14:00.005+02:00

Het is niet echt een kwestie van overhandigen, het is volkomen gespeend van enige plechtigheid. Ik grabbel nog naar mijn sleutels als hij ze al heeft. “Ja maar ik moet nog afsluiten”, probeer ik nog even. “Dat kan ik toch ook doen”, antwoordt hij. “Welja, nu heb je mijn huis ook al ingepikt.” Het moet er even uit. Voor het eerst kruip ik op de rechtervoorstoel. In mijn eigen auto. Hij links, zoef, stoel naar achteren, gemorrel aan spiegels, gordel om. Natuurlijk, ik weet het, dat moet allemaal, maar ik bedoel, het is míjn auto. Nu staat alles verkéérd afgesteld.

Sleutel in het contact, nog even gedoe met de lampen. “Hé, je hebt hier een dingetje voor de radio.” O ja, dat kun je vanaf de rechterstoel natuurlijk niet zien. Blijkbaar heeft hij zich nooit afgevraagd hoe die radio zo ongezien ineens zachter speelde. Zo, daar gaan we. Eerst de oprit af, dan de blinde bocht door waarbij ik blij ben dat er toevallig niemand van de andere kant komt. Niet omdat hij niet oplet, maar omdat het gewoon te smal en te onoverzichtelijk is. Een vreugde die me bij elke passage treft. We horten en stoten de straat uit, richting rotonde. Geen pedalen, geen stuur. Voor wie is dit eigenlijk enger? Voor hem, voor het eerst achter het stuur van een auto zonder hulpstukken bij de buurstoel? Of voor mij, voor het eerst in mijn auto met hem achter het stuur zonder hulpstukken bij de buurstoel?

Het eerste stuk is eenvoudig. Van ons huis naar zijn vriendin. Die ziet ons al komen en schuift op de achterbank. Daarna verder, de wijk door, de wijk uit, de provinciale weg op. “Waar wil je eigenlijk heen?” “Naar huis”, zegt hij. “Dan moet je daar links.” Maar ja, daar is al hier voor hij begrijpt dat hij de andere rijbaan moet hebben. “O jee!” “Gewoon rechtdoor dan maar, er komt wel een andere mogelijkheid. Zo moet je dat in de praktijk doen. Niet ineens toch die afslag opschieten met het risico dat jij je in die groene auto boort en een ander in jouw portier klapt.” Nee, dat vindt hij ook. Je kan altijd anders rijden of ergens keren.

“Zet mij maar thuis af, dan kunnen jullie nog even met zijn tweeën rijden en jij daarna nog alleen. Of durf je dat nog niet?” Domme vraag. Ik sta alweer op de oprit. Voor het eerst zwaai ik zoon uit, achter het stuur van mijn auto.

Hij heeft zijn diploma gehaald, het bewijs daarvan rijdt vanmiddag rond in de stad. Voor mij beginnen de lessen nu. Lessen in vertrouwen en weer een stukje loslaten. Ik zie in gedachten weer dat kleine lijfje in de verte, verbeten afstevenend op de stoeprand tot ik keihard "STOP" roep. Los, Van Dijk, losss.

Donorweek

2011-10-18T12:35:00.005+02:00

Hoorn, woensdag 22 juni 1994

In de verte rinkelt de telefoon. Het geluid dringt tussen mijn dromen door mijn gedachten in, maar tegen de tijd dat ik bij de trap ben, stopt het. Dreumes David slaapt nog, maar zodra ik een voet op de trap naast zijn kamer zet, zullen zijn ogen openschieten. Hij zal even moeten wachten; eerst wil ik weten wie mij voor dag en dauw uit bed probeert te bellen. Van nummerherkenning heb ik nog nooit gehoord. Van draadloos bellen ook niet. Wel heb ik sinds kort een antwoordapparaat, maar helaas is er niets ingesproken.

Ineens schiet het telefoongesprek met mijn vader de avond ervoor weer door mijn hoofd. Hij maakt zich grote zorgen om Betty, mijn drie jaar oudere zus. Drie keer nierdialyse in de week betekent een immense aanslag: voor elke spoeling moet ze naar het ziekenhuis in Nijmegen, een uur reizen verderop. Daar ligt ze dan uren te wachten tot haar bloed verfrist is, waarna ze weer thuisgebracht wordt. De dag erna is ze ziek. Dit drie keer per week betekent dat ze één dag per week overhoudt om te leven en te genieten. Gelukkig heeft ze mijn ouders en andere zorgzame mensen om zich heen. Iemand heeft tenminste geregeld dat ze sinds kort een Spartamed heeft, een fiets met een motortje. Bij mijn laatste bezoek mocht ik er ook een rondje op rijden. Doodeng vond ik het, maar mijn zus tuft zo vrolijk de stad door. Zo kan ze tenminste weer de deur uit, die ene dag in de week.

Driemaal in de week dialyse betekent ook dat Betty’s nieren uitgerangeerd zijn. Jarenlang functioneerden ze op zo’n 35%, wat betekende dat ze een streng eiwitbeperkt dieet had en een stapel medicijnen per dag moest slikken. Een bruin pilletje om de nier op te porren, maar bijvoorbeeld ook grote witte calciumtabletten voor haar botaanmaak. Doordat Betty met slechte nieren geboren is, is alles wat groeit in haar lichaam verstoord. Een van de duidelijkste symptomen is haar eeuwige vermoeidheid. Overigens was mijn zus een kei in het misbruiken daarvan, vond ik als kind. Want iemand moest er natuurlijk voor opdraaien als Betty geen energie meer had voor de afwas. En dat ze een kwartier later wel puf had om op de fiets naar een vriendin te vertrekken, deed mij dan ook ontploffen. Nu, als volwassene, zie ik de nuance, toen, als kind, voelde ik me vooral genept.

Maar dat alles telt niet op dit vroege uur op woensdagmorgen. Ik til mijn zoontje uit bed en kleed hem aan. Beneden voer ik de katten en smeer ik brood voor mijn zoon en mij. Gelukkig drijft het allemaal op routine, want eigenlijk heb ik alleen maar oog voor de klok. Als dat telefoontje om zeven uur werkelijk van mijn vader kwam, is hij nu onderweg naar het ziekenhuis en kan ik dus rond half negen opnieuw telefoon verwachten. Waarom gaat die rotklok vandaag zo traag?

Als om half negen inderdaad de telefoon weer overgaat, staat mijn hart een moment stil. Bevend neem ik op. “Ze ligt nu op de OK”, zegt mijn vader. “Ze kreeg vannacht een telefoontje en is meteen opgehaald.” “Moet ik naar je toe komen?”, vraag ik. “Ik ga straks naar het ziekenhuis. Maar hoe moet het met mama?”, vraagt mijn vader. “Ja, je hebt gelijk, daar kan ik beter naar toe gaan. Ik heb een sleutel, ik wacht haar wel op.” Net vandaag is mijn moeder met haar man onderweg naar huis van vakantie. Voorlopig is zij nog niet thuis, maar het duurt ook nog uren voor ik bij haar huis kan zijn. Ik moet helder denken, wat moet ik regelen?

Ik bel het kinderdagverblijf of David de rest van de week onverhoopt mag komen. En ik bel zijn vader of die de komende dagen voor hem kan zorgen. Daarna volgt een uitgebreide inpaksessie. Kleren en luiers voor David, een bedje, de buggy, Beer en Popje, en wat speelgoed. Ik heb geen idee hoe lang ik van huis zal zijn, dus mik ik voor mezelf een flinke stapel ondergoed en sokken in een tas, plus wat kleren. En tussen alle fleurige shirts ga ik op zoek naar stemmig zwart. Veel heb ik niet, maar ik kan er net een set van bij elkaar vinden. Kleren voor de uitvaart van mijn zus, in wie ze nu staan te snijden. Zo broos, zo versleten al, ook al is ze nog geen 32. Ik durf er niet vanuit te gaan dat ze er volgende week nog zal zijn. En toch moet iemand die hoop wel gehad hebben, anders zou ze nu niet op de operatietafel liggen.

Het is hoog tijd om te gaan. Alles ligt achterin, David zit in zijn stoeltje gegespt. Eerst naar het dagverblijf, vertel ik mezelf. Ik knuffel David bijna plat en slik mijn tranen weg. Tot gauw, mijn mannetje. Laat ik vasthouden wat me lief is, voor je het weet, is het weg.

De reis geeft me tijd om te denken. Jarenlang stond mijn zus op de transplantatielijst. Het gaf haar hoop op een toekomst. Als zij op een dag een nieuwe nier zou krijgen (dat hij tweedehands was, vond ze niet erg), zou ze eindelijk kunnen gaan leven: niet meer altijd moe zijn en kunnen eten wat ze wil. Intussen bleef haar nierfunctie achteruit gaan en daarmee haar conditie ook. Uiteindelijk besloot de specialist dat een transplantatie er niet meer in zat voor Betty. Ze zou de operatie niet overleven. Het wachten was voorbij, de reden om te bestaan vervloog; ze sleepte zich van dialyse naar dialyse. Na een tijd kwam er nog één sprankje hoop door een opmerking van de specialist: als jij boven de 42 kilo weegt, zet ik je weer op de lijst. Voor iemand die maar zeer beperkt mag eten en zich bovendien meestentijds ziek voelt, is dat een immense opgave. Maar ze vocht en ze won en zo heeft ze kortgeleden haar plaats op de lijst teruggekregen. Geen moment te vroeg.

Terwijl ik nu hoop probeer te hebben, is die van iemand anders vannacht vervlogen, realiseer ik me. Iemand is gestorven en heeft de moed gehad om zijn of haar organen door te geven.

Eindelijk, een paar uur later, stap ik het stille huis van mijn moeder binnen. Ik wacht. Ik lees wat, zet de tv aan en vraag me af of ik voor het eten moet zorgen. Ik weet niet hoe laat mijn moeder en haar man thuiskomen. Na een paar uur wachten gaat de telefoon. Weliswaar is het niet mijn huis, maar ik neem toch maar op. Betty! “Hee, zusje, hoe is het?” “Hoe gaat het met jóu?” “Goed hoor. Ze belden me vannacht op, ze hadden een nier voor me. Ik heb nog geprobeerd je te bellen toen ik langs de balie kwam, maar je nam niet op.” “Om zeven uur?” “Ja, zoiets. Ik heb maar niks ingesproken, want dan zou je zo schrikken.” Nog lange tijd praat ze verder, over de reis naar het ziekenhuis, de zenuwen die door haar lijf gierden en de momenten voor de operatie. In geen tijden heeft ze zo gelukkig geklonken.

Die avond rijd ik met mijn moeder naar het ziekenhuis. Blij en vol verwachting, onwetend van de zware tijd die nog gaat komen. Maar uiteindelijk komt Betty erdoor en blijven mijn zwarte kleren in de tas zitten.

Zeven jaar later heb ik mijn zus alsnog begraven. Maar het zijn zeven bijzondere jaren geweest, waarin Betty eindelijk echt kon leven, hoewel ze door de jarenlange slijtageslag steeds beperkter werd. We groeiden dichter naar elkaar toe en de verschillen uit onze jeugd verdwenen langzaam tussen ons. Onze laatste middag samen in haar huis aten David, Betty en ik patat met kroketten, iets wat ze tot haar 32ste niet mocht hebben. Zo vierden we met ons drieën haar allerlaatste verjaardag.

_____________________________________________________________________________

We hebben nooit geweten van wie de nier kwam die mijn zus nog zoveel jaren extra gegeven heeft. We hebben de nabestaanden dan ook nooit kunnen bedanken. Wie en waar jullie ook zijn: ongelofelijk bedankt voor die extra jaren die jullie mijn zus en daarmee mij en alle anderen om haar heen gegeven hebben!

Broer belt

2011-09-21T12:44:00.002+02:00

Een onbekend nummer, dus ik neem netjes de telefoon op. Blijkt het de begeleidster van de broer van mijn zus te zijn. Ik vind het zelf altijd zo grappig klinken, de broer van mijn zus, maar erachter schuilt natuurlijk een Groot Drama. Ooit werd zus geboren als jongste van 11 kinderen. Broer weet dat niet eens, want ten tijde van haar geboorte vertoefde hij ergens in een tehuis of in een pleeggezin. Zelf is hij de volgorde van alle tehuizen en gezinnen waar hij heeft gewoond allang kwijt. Broer had de pech dat hij niet bij hun ouders weggehaald is. Bij de meeste kinderen gebeurde dat wel. Gevolg was dat de broers voor een deel opgroeiden in tehuizen en de zussen andere gezinnen kregen. Alleen Broer en nog een ander bleven deel uitmaken van het eigenlijke gezin, door steeds weer terug te keren. Inmiddels ken ik nog een broer, die wel al heel jong uit huis geplaatst is. Naast elkaar zijn het onmiskenbaar broers. Om te zien, maar vooral in de manier waarop ze op elkaar reageren. Maar wat zich laat zien is het verschil in verzorging dat ze hebben gehad en vooral de opvoeding die ze hebben genoten. Dat is ook het verschil met mijn zus. Die kwam als peutertje bij mijn ouders terecht. Een tijdje later kwam ik daarbij en als vierpersoonsgezin zijn we verder gegaan. Ze leek op Broer, in heel veel opzichten. Ik hoor over zijn worsteling in het omgaan met geld. Hij weet goed waar het aan schort, maar toch lukt het hem niet om het op de rails te houden. Het is of ik mijn zusje hoor praten. De luchtigheid waarmee je belangrijke zaken moet aanpakken, de toon van het gesprek, het gevoel voor humeur en zelfs de woordkeus. Het is alsof het een tweeling was. Mooi studiemateriaal voor de invloed van genetische aanleg versus omgevingsfactoren. Broer en ik kenden elkaar niet. Bijna bij toeval hebben we elkaar een paar jaar geleden voor het eerst ontmoet en vanaf dat moment maken we marginaal deel uit van elkaars leven. Meer hoeft niet. We zien en spreken elkaar een paar keer per jaar. Alleen waar anderen er tijden over doen om zijn vertrouwen te winnen, besloot hij na dat eerste bezoek dat ik bij hem hoorde. Zo. Klaar. Ik ben familie, al is het altijd wat moeilijk uit te leggen. Ik ben de zus van zijn zusje. Het zusje dat hij nooit gekend heeft. Dat hij ook nooit had kunnen kennen, want juist haar dood was de aanleiding om in hun familiegeschiedenis te duiken. En dat leidde weer tot onze ontmoeting. In tegenstelling tot zijn zusje heeft hij een hekel aan de telefoon. Maar als ik hem dan, eenmaal per jaar hooguit, aan de telefoon krijg, blijkt dat hij toch nog veel te vertellen heeft. Ik luister, naar de vertrouwde woorden en zelfs een beetje vertrouwde stem, al is deze wat dieper. En net als elke keer als ik hem zie of hoor, denk ik: wat zou het toch mooi geweest zijn, zij en hij, even bij elkaar.

Daar gaan ze

2011-07-18T12:26:00.003+02:00

Daar zit hij dan, in de gordel in de vliegtuigstoel. Bijna negentien, mansgroot, en hij weet al best veel. We hebben al heel wat reizen gemaakt, uitjes binnen Nederland met de trein, naar het buitenland met de auto en twee keer met het vliegtuig. Maar dat was samen.

Vanochtend in alle vroegte stond ik naast de moeder van zijn vriendin op het perron driftig te zwaaien naar onze kinderen. “Is hij weleens eerder alleen op reis geweest?”, vraagt ze. “Nee, nog nooit. Zij?” “Nee, ook niet. Wij gingen vroeger kamperen in Nederland, als eerste vakantie zonder ouders.” Ik ook en ik realiseer me dat ik trouwens nog veel jonger dan mijn zoon was toen ik voor het eerst met een vriendin de trein naar Frankrijk nam. En nee, dat ging niet allemaal goed. We waren natuurlijk de sluitingstijden van het postkantoor vergeten zodat we een weekend zonder geld en zonder eten zaten. Maar we benutten onze contactuele eigenschappen en kregen van andere Nederlandse kampeerders het noodrantsoen dat anders toch weer mee naar huis zou reizen.
En dan vergeet ik nog die boer die wel wat zag in die twee jonge meiden, maar daarbij even over het hoofd had gezien dat hij met twee sterke dames te maken had, die geen spat van hem heel zouden laten als hij ook maar een vingerlengte te dichtbij kwam.

Maar dat was toen. En dat was ik zelf. Mijn moeder heeft ongetwijfeld die twee weken amper een oog dichtgedaan. Zo verging het mij afgelopen nacht ook. Na ieder rondje tollen in mijn bed zag ik dat de wijzers van de klok weer een stukje verder geschoven waren. Als ze nu maar opletten dat....., en zouden ze nou weten welke bus ze moeten hebben? Waarom spreken ze dan ook alleen maar Engels? Te lui om meer talen te leren! O wacht, hij stopt die portemonnee natuurlijk gewoon in zijn broekzak, de oen! Die denkt niet aan zakkenrollers. Waar heb ik ook alweer dat buikmapje? Dat had ik toen ook mee naar Barcelona, best te doen onder je shirt. Wacht, dat vergeet ik morgenochtend natuurlijk, meteen maar even zoeken. Waar heb ik dat gelaten? Het lag ooit in dat ladenkastje, maar dat kastje is weg. Zouden ze nu echt alles bij zich hebben? O hemel, vorige keer dat we daar waren kon hij nog voor geen meter kaart lezen. Waarom zou dat nu beter zijn? Als ze nou maar niet echt ruzie gaan maken over wie er bij het raam mag zitten. En vijftig euro per dag? Dat moet toch goedkoper kunnen? Als ze nou maar niet ’s avonds laat in donkere steegjes.... Mens, Ga Slapen!

En nu vliegen ze. Net vertrokken, ze zweven nog even boven Nederland en dan zijn ze echt weg. Net, op de valreep, heb ik toch nog maar even een sms gestuurd, om ze veel plezier te wensen, maar vooral ook om even te zeggen dat ze altijd mogen bellen. Je weet maar nooit. Straks kunnen ze het hotel niet terugvinden, is hun portemonnee gerold en hebben ze natuurlijk het spaanse woordenboekje niet bij de hand, of zijn ze ineens toch blut, ondanks het geplande budget van vijftig euro per dag. “Want ik zag zulke mooie schoenen, die heb je bij ons niet.” Ik denk dat ik deze week het slaapmutsje maar eens ga invoeren.

Boven het harmonium

2011-06-05T22:10:00.000+02:00

Daar hangt hij zomaar boven het harmonium, in een witte lijst. Franklin heet hij, maar in de kinderen onder de foto noemden vast heel keurig Meneer Walker, de man met wie hun vader zaken deed.

Hun vader, mijn overgrootvader, verbouwde vlas. Dat klinkt alsof hij een boer was, maar meer nog was hij de directeur van een goedlopend bedrijf. Zelf heb ik hem nooit gekend. Slechts eenmaal heb ik mijn opa over zijn vader horen spreken, midden in een discussie over arbeidsomstandigheden in vroeger tijden. Hij had het over zijn vaders vlasbedrijf en al het personeel dat er was. Politiek gezien stonden mijn opa en ik mijlenver uit elkaar. Mijn opa stond dichterbij zijn vader. Een man van het ondernemen, van de handel vooral. Een man die niet met zich liet sollen en met graagte de wereld naar zijn hand zette. Een man die niet twijfelde over de juistheid van zijn keuzes.

Zo’n man moet mijn overgrootvader ook geweest zijn. Mijn opa leefde die eigenschappen uit op de wereldzeeën. Zijn vader kwam het dorp amper uit. Maar misschien droomde hij wel van de verten, met het portret van Walker aan de muur, een Ier met een huis in Rotterdam, nog een in Engeland en zijn echte thuis in de buurt van Belfast.

Niet alleen vonden mijn overgrootouders dat Walker bij hun hoorde, omgekeerd was dat ook zo. Toen Franklins vrouw overleed, lang voor deze foto gemaakt werd, stuurde hij zijn zijn goede leverancier een rouwkaart. Ook stuurde hij hem gelukswensen voor het nieuwe jaar. Minstens eenmaal kwam hij op bezoek en nam zijn nieuwe vrouw of dochter mee. Ook daarvan bestaat een foto, waarschijnlijk genomen door Franklin zelf, want die ontbreekt. Wel staan mijn opa, drie van zijn dochters en Mrs of Miss Walker erop. Voor de kerk natuurlijk. Het waren tenslotte andere tijden.

De eerste les

2011-05-24T23:53:00.001+02:00

Daar gaat hij. In een grote, zwarte auto. Vanaf ons huis vertrekt regelmatig een grote zwarte auto, dezelfde kant uit zelfs. Maar dan ben ik het, achter het stuur van mijn bolide. Nu is het zoon, mijn zoon, en voor het eerst van zijn leven (voor zover ik weet dan) rijdt hij eigenhandig een auto de straat uit.

Eerlijk gezegd zou hij zichzelf op de fiets met gemak inhalen, maar dat maakt even niet uit. Ik slik en lach. Daar gaat mijn zoon, mijn groot geworden zoon. Uiteindelijk leerde hij in de loop van de tijd bijna alles wat ik ook kan. Het zou kunnen dat hij niet kan breien, maar wel leerde hij praten, lopen, klimmen en klauteren, tillen en hijsen, knijpen, verven, kleien, aaien, eten en drinken, zo’n beetje alles in het huishouden, te beginnen met stofzuigen (want de klussen met apparaten zijn nu eenmaal het leukst). Als tienjarige kroop hij zelfstandig achter het fornuis met de woorden: blijf jij maar op de bank liggen (ik had een fikse griep te pakken), dan vertel je mij gewoon wat ik moet doen. Een hele tijd later stond er een spaghettimaaltijd op tafel. Voor hem. Ik had geen trek.

Hij leerde schrijven en rekenen, hij leerde zichzelf prachtig tekenen, hij leerde engels en een beetje frans en duits, hij leerde piano spelen en met een computer werken, hij leerde zichzelf timmeren en zagen, hij leerde schilderen en onlangs nog behangen. De lijst is nog veel, veel langer. O ja, hij leerde judo en jiu jitsu, wat ik hem allebei niet nadoe. Hij leerde fietsen, al weet ik niets van de eerste keren zonder zijwieltjes. Die keer verbleef hij net bij zijn vader, maar ik zag wel dat hij het geleerd had. Hij leerde zoenen en beminnen, al is mijn aandeel daarin uitsluitend theoretisch geweest. Hij leerde over de mooie, maar ook over de wrede kanten van het leven. En dat allemaal in 18 jaar tijd.

Sommige lessen begonnen al voor zijn eerste verjaardag. Telkens kwam er weer een beetje ervaring of een nieuwe vaardigheid bij. Maar één ding moest wachten. In één ding bleef ik hem de baas: ik was de enige die de auto kon besturen.

De instructeur vraagt nog of er geen foto gemaakt moet worden van dit moment. Ik hoor het omdat ik stiekem sta te luisteren en ren naar de camera. Nee hoor, nergens voor nodig, vindt zoon. Dus geen foto van zoon achter het stuur, maar wel een van de wegrijdende auto. Want hij mag het dan nu al doodgewoon vinden, ik laat in gedachten weer een klein stukje kind los. Nog even en dan rijdt hij in zijn eentje de straat uit. In mijn grote, zwarte auto.

Niemand die zag wat wij hier kwamen doen

2011-05-17T21:33:00.004+02:00

Met zijn drieën zaten we gezellig te lunchen, mijn vader, mijn moeder en ik. Ik warmde de melk voor mijn vader in de magnetron en elk aten we een broodje. Zo zag het er tenminste uit. Een broodje met een knoop in mijn maag, want zo zou het voortaan zijn. De wereld om ons heen kon niet zien dat we eigenlijk met zijn vieren waren. Die vierde was mijn zusje, die drie verdiepingen boven ons langzaam afscheid nam van het leven. Twee uur later zouden wij om haar bed zitten en zou ze langzaam van ons wegglijden.

Maar dat wist de wereld niet die zich om ons heen haastte naar bezoekuur en werkplek. Een man duwde een vrouw in een rolstoel naar de deur, met op haar schoot een maxicosi. Een nieuw leven, een nieuw begin. Vreugde en verdriet leeft naast elkaar in het ziekenhuis. Ik keek nog maar eens goed naar de grote houten olifant waar ze langs liepen.

Het zou de laatste keer zijn dat ik hem zag, verwachtte ik. Hoe vaak ben ik hier al niet langs gekomen? Al toen ik klein was en aan de hand van mijn moeder meeliep, op bezoek bij mijn zieke zusje. Toen stond de olifant er nog niet. Gezelligheid begon niet met de R van Reinheid, Rust en Regelmaat en had dus niets in een ziekenhuis te zoeken. Kinderen trouwens ook niet. Vanachter een glazen wand zwaaide ik naar het kleine, blonde hoofdje in de verte.

Ik nam nog een hap van mijn broodje. Sneller dan ik wilde, draaiden de wijzers van de klok. Mijn tranen slikte ik weg met de melk. We stonden op, ik plaatste het dienblad op de afwaskar en we liepen in stilte naar de lift. Niemand die zag wat wij hier kwamen doen.

De pijn weet zijn plaats

2011-05-02T01:56:00.000+02:00

In het begin was ik bang dat ik zou vergeten. En bang dat de pijn nooit over zou gaan. Ik ben niet vergeten en heb nu, na bijna tien jaar, het vertrouwen dat ik altijd zal onthouden hoe ze klonk, hoe ze rook, hoe ze eruit zag. Het risico dat ik haar onverhoopt tegen het lijf loop is nul komma nul. Dat is niet eens een afgerond getal. En ook de kans dat ik hem zal zien, is er niet. Maar toch voelt het belangrijk om te weten hoe ze waren, hoe ze voelden. Uit duizenden zou ik ze nog steeds direct kunnen herkennen, wat een heerlijke, veilige gedachte is dat.
De pijn is gesleten. Nee, de pijn lijkt gesleten. Als vanzelf is die naar achteren geschoven. Niet weg, zeker niet weg, maar alleen aanwezig als het kan. En op een dag als vandaag komt die onvermijdelijk. Een dag waarin ik vertoef in andermans familie. Een hartelijke familie, voor wie de grenzen niet ophouden bij de genen. Uit zo'n familie kom ik zelf ook, maar die is door de tijd ingehaald. De pijn daarvan belet me niet meer om te genieten, maar slaat daarna altijd even onbarmhartig toe.
De pijn is niet weg en is zelfs niet minder geworden. De pijn is alleen beter geworden in timen wanneer hij welkom is. Niet meer te pas en te onpas komt hij binnensuizen, maar alleen nog op momenten dat hij niet teveel is. De pijn weet zijn plaats, al blijft het gemis, elke dag.

De dochter van mijn vader

2011-04-27T14:55:00.001+02:00

De dochter van mijn vader, dat stempel droeg ik in mijn jeugd. Geen wonder, als dochter van de dominee, vooral als dochter die altijd net een beetje anders was. Maar de regels waren helder. Niet op laarzen naar de kerk (wat natuurlijk toch een keer per ongeluk gebeurde, in korte broek nota bene, maar dat was beter dan níet naar de kerk gaan), niet in de tuin werken op zondag. Correctie: niet in de voortuin werken op zondag. Gelukkig woonden we aan de rand van het dorp, met alleen wat lodderig loerende koeien achter het hek, dus in de achtertuin kon ik naar hartelust schoffelen en harken. Alleen geen gras maaien, want daarmee verstoorde ik alsnog de zondagsrust van de buren. En natuurlijk moest ik altijd beleefd en aardig zijn.

Op een dag kwam ik thuis uit school en wachtte mij een flinke uitbrander. Ik had mevrouw B. niet gegroet de dag ervoor. “Wanneer had ik mevrouw B. dan moeten zien?”, bracht ik er tegenin. “Je liep over het bruggetje”, wist mijn moeder te vertellen. Mevrouw B. passeerde aan de overkant, in de mist. Ik was in gedachten, op weg van school naar huis, maar aan mijn houding, ongetwijfeld dromerig in de puberteit, had ze mij herkend. Ik had haar niet eens opgemerkt, laat staan herkend. Maar dat was geen enkel excuus. Dromen moest maar wanneer er niemand in de buurt was. Nu voelde mevrouw B. zich gepasseerd en dat was Not Done.

Die herinneringen waren in de loop der jaren aardig weggezakt, tot het moment dat mijn oude schoolmeester met pensioen ging. De school gaf een groot feest, inclusief reünie, waar ik natuurlijk naar toe ging. Bijna vier jaar had de meester onze klas lesgegeven, doordat hij vanuit klas drie en vier de overstap maakte naar klas vijf en zes, juist toen wij halverwege de vierde waren. Na een paar invalkrachten kwamen we in de vijfde weer bij onze oude mees terecht.
Niet alleen naar de oude meester was ik benieuwd, maar ook naar de kinderen met wie ik zolang de schoolbanken had gedeeld. Wat zou er van ze geworden zijn? Al snel na de zesde klas verloor ik bijna iedereen uit het oog, omdat het gros naar de school in het dorp ging en ik niet. Maar misschien wilde niet alleen ik, maar ook de meester weten hoe het met zijn klas verder gegaan was. En zo besloot ik mijn oud-klasgenoten te gaan interviewen. Ik pakte het telefoonboek en ging op zoek naar hun ouders. Wanneer ik mezelf wilde introduceren, waren zij mij meestal voor. “O, maar ik weet nog wel wie jij bent. Jij bent die donkere van de dominee.” Twintig jaar was ik al weg, sinds de verhuizing van mijn ouders vijftien jaar eerder zelfs volkomen buiten beeld, maar iedereen wist nog de actuele ins en outs van mijn familie op te lepelen. Alsof er een strop om mijn hals geknoopt werd. Dapper hield ik vol en de interviews waren prachtige momenten van weerzien. Maar nooit zou ik meer terugkeren naar dat kalme dorp van mijn jeugd. Behalve voor zo’n reünie natuurlijk.

Niet lang na de reünie bleek mijn vader ernstig ziek te zijn en overleed hij. In de dagen rondom zijn overlijden leefden mijn zoon en ik in zijn huis. Veel mensen kwamen langs om afscheid te nemen van mijn vader en ons te troosten. “Wat doe je met het huis?”. Die vraag leefde voortdurend op de achtergrond die laatste weken. Het huis was mooi, ruim, rustig gelegen met veel ruimte en prettige buren eromheen. En in het huis ernaast woonde de vriend van mijn vader, inmiddels een vast deel van onze slinkende familie geworden. Er was weinig tegen een verhuizing, behalve één ding: niet weer wilde ik als ‘dochter van mijn vader’ door het leven. De combinatie naam en adres waren daarbij een extra hindernis, maar een die te nemen moest zijn, vond ik. En dus verhuisden we, maar nam ik een nieuw telefoonnummer. En ook wilde ik niet klakkeloos zijn huisarts overnemen, ook al was mijn vader zelf zo lovend over die praktijk. Natuurlijk ging ik toch overstag, want ik wilde boven alles een goede, betrouwbare huisarts. Vervolgens bleek het overschrijven van de energierekening naar mijn voorletter een hele heisa te geven en dus ga ik al jaren als J. door het leven bij dat bedrijf. Maar verder lukte het goed om mijn eigen leven op te bouwen. En dat mijn buren mijn vader kenden, bleek alleen maar fijn te zijn: nu had ik mensen om me heen met wie ik over hem kon praten.

Inmiddels is de stad veranderd. Van zijn stad werd het mijn stad, met plaatsen waar ik mijn herinneringen aan heb. En mensen met wie ik mijn leven deel. Mensen die mijn vader nooit gekend heeft. Maar soms, heel soms, wil ik nog wel even in zijn voetsporen treden. Zoals gisteren, bij de uitvaart van een vriendin van hem. Hij kende haar ook uit onze stad. Bijna-buren waren ze jaren geleden, lang voor hij in mijn huis kwam wonen. Ze hadden allebei dezelfde, ernstig beperkende ziekte. Dat bond. Ik herinner me nog hoe blij hij was iemand gevonden te hebben met dezelfde aandoening als hijzelf al sinds zijn achttiende had. En dan was er nu iemand, op loopafstand nota bene, die datzelfde lijden kende. Meerdere keren heb ik haar ontmoet, ook nog na het overlijden van mijn vader. En nu is ze er niet meer. Mijn buurman vertelde het. Hij bleef de vriendin al die jaren trouw vrijwel maandelijks bezoeken.

Nog één keer wil ik wel namens mijn vader naar buiten treden. Om een laatste groet te brengen. En zo krijg ik even een onbeschaamde kijk in een leven dat zo moeizaam geweest is, maar ooit zo hoopvol begon. Het doet mij plaatsvervangend pijn. Maar bij de koffie zijn mijn wangen alweer droog en blijkt dat mijn vader voor haar net zo’n begrip was als zij voor mijn vader. Zelfs nu, zoveel jaren na zijn overlijden, doet zijn naam de ogen oplichten, als ik vertel wie ik ben. Vooruit, alleen deze keer dan, ben ik even alleen maar de dochter van mijn vader.

Wanneer zijn mijn foto's klaar?

2011-04-19T12:04:00.001+02:00

- Wanneer zijn mijn foto’s klaar?
- Dat weet ik niet, antwoordt het Kruidvatmeisje. Dat hangt ervan af.
Waarvan af, wil ik nog vragen, maar haar blik is duidelijk: “vraag mij niets, mijn naam is haas.”

De medewerker vorige week reageerde veel alerter toen ik meldde dat het fotoafdrukapparaat alleen nog maar bestellingen deed en niet meer ter plekke kon afdrukken. “Dat klopt niet. We zullen er naar kijken”. En ook zou hij ervoor zorgen dat de bonnetjes die het apparaat uitbraakt weer leesbaar zouden zijn. Aan zo’n wit stukje papier heb ik immers niets. Maar nu, een week later, is er nog niets gebeurd. Mijn dure fotokaart, nodig wanneer je direct-klaar-foto’s bestelt, is onbruikbaar geworden, want het apparaat drukt niet meer af. En de bonnen zijn nog steeds onbedrukt. En nu staat er ook nog een zuchtende, volkomen onwetende medewerkster achter de balie.

Ze doet me ineens erg denken aan de twee medewerksters van C&A, een paar weken geleden. Ik wilde er een spijkerbroek kopen en vond er tussen de uitgekozen broeken één die goed paste. In de breedte dan. Volgens het etiket zou het mijn lengte zijn, kort, maar ik hield zeker 20 cm stof over.

- Op het etiket staat ‘kort’ maar dat is het niet.
- Wat bedoelt u?
- Op het etiket staat dat het een kort model is, maar dat is het niet. Hij is zo’n stuk te lang.
- Nee hoor, er staat ‘kort’ op het etiket.
- Ja, dat staat er, maar dat klopt dus niet.
- Kijk jij eens. Hier staat ‘kort’ en dat is ie niet, volgens die mevrouw.
- Op dit andere etiket staat ook ‘kort’, dus dan is ie kort, vindt haar collega.

Ik geef de moed op, ik knip er wel een stuk af. En ik ga op zoek naar een andere winkel waar ze ook goede spijkerbroeken hebben. En een winkel waar de medewerkster me wel kan vertellen wanneer mijn foto’s klaar zijn.

Zonen van achttien

2011-03-25T13:36:00.001+01:00

Er komt post voor zoon (18). Hij scheurt de brief open en laat hem op tafel liggen. Vreemd, het lijkt een officieel schrijven, maar niet over studiefinanciering of zo. Andere officiële brieven horen naar mij gestuurd te worden, dus kijk toch maar even wat het dan is. En ja hoor, de inhoud richt zich op het gezinshoofd, niet op een knaap van achttien.

Zo was het pas geleden ook al. Er kwamen aanbiedingen , onder andere van de Postcodeloterij. Eerst dacht ik nog: welja, net achttien en dan word je al doodgegooid met aanbiedingen. Maar toen ik navraag deed bij een van zijn vrienden, bleek dat die dat allemaal niet kreeg. Die woont namelijk bij zijn vader en moeder, die dezelfde achternaam hebben als hij.

Ik krijg nu toch sterk de indruk dat de wereld denkt dat ik hok met een 18-jarige knaap, die dan, vanwege zijn mannelijkheid, meteen ook het gezinshoofd is. Dat hokken, nou ja, laat ze maar denken, maar de aanname dat hij hier de baas in huis is, stuit me behoorlijk tegen de borst.

Zouden andere moeders met zonen (zonder man) daar nu ook last van hebben? Toegegeven: de jongen wordt wel meteen voor vol aangezien. Maar verder zou ik toch graag willen dat post voor mij ook aan mij geadresseerd wordt. Het gevolg is duidelijk: deze brief belandt in de versnipperaar. Moet je er maar de goede naam op zetten. En nee, die Postcodeloterij heeft er dus ook geen aanhanger bij.

Voor de trein

2011-03-21T13:29:00.002+01:00

Waarom zullen we nooit weten, waarom hij die ene ochtend uitkoos om voor de trein te gaan staan. we kunnen redenen bedenken en daarmee een kloppend plaatje maken, maar ik vraag me af of het een kloppend plaatje was. Wij kijken met onze geest naar een gebeurtenis die we eigenlijk niet kunnen bevatten.

Zo was er vandaag ook een.Wanneer ik de trap naar het perron afkom, val ik in een vreemd tafereel. Een jonge man pakt zijn mobiele telefoon en belt. "Ga je nu de politie bellen?" vraagt een iets oudere man, terwijl hij naar de trap loopt. De jongen maant een vrouw de andere man in de gaten te houden. De ene man verdwijnt, de jongen staat op het perron, met een doelloos zakje croissants in zijn hand. "Hij vroeg of ik een sigaret wilde." Even ontspon zich een gewoon gesprek, maar dan zegt de man dat hij voor de trein gaat springen. De jongen aarzelt geen moment, hij belt direct de politie. "Geen politie", eist de man. Maar hij heeft niets meer te eisen. De politie wordt gebeld en uitgebreid geïnformeerd. De vrouw en ik horen het aan en blijven erbij. Wanneer de intercity voorbijraast, is de man niet in de buurt. Alle volgende treinen zijn gewaarschuwd en kruipen het station voorbij.

Dan keert de man terug. Geen idee waarom. Als hij wil springen, kan hij ook naar de overkant, maar hij komt terug naar ons. Hij wil praten. Hij wil vertellen dat hij het even allemaal niet meer weet. Autisme, verklaart hij. Hij wil hulp, maar die kan hij hier niet krijgen. Maandag kan hij komen, maar dan wel een stad verderop. Maar alleen kan hij daar niet komen, verklaart hij. Hij wil dat de jongen met hem meereist, maar die weigert. "Straks springt hij daar voor de trein en dan heb ik dat op mijn geweten", verklaart hij zijn weigering later tegen de politie. Die komt uiteindelijk, na eindeloos wachten. Zo voelt het tenminste.

Op het nippertje kunnen we de volgende trein nog halen. De man wordt meegenomen door de agenten. De jongen trilt nog lange tijd na.

In de trein praten de vrouw en ik nog even na. Met de snelle reactie van de jongen zijn we blij. Maar zou de man een stad verder alsnog voor de trein gesprongen zijn? Daarover zijn we verdeeld. Ik denk van niet. Voor mijn gevoel was hij echt in paniek, op een station waar hij niet hoort, in een stad die hij misschien ook niet kent. Met mijn hoofd stap je in de eerste trein die jou terugbrengt naar je eigen stad. Met zijn hoofd is dat niet mogelijk. Denk ik. Want ook ik weet het niet.

Dromen van Scott Hamilton

2011-03-12T11:55:00.010+01:00

En dan ineens heb je een droom, een schitterend visioen. 'Nee, dat lukt nooit', werp je zelf meteen maar tegen. 'Maar het zou toch ontzettend mooi zijn als het wèl slaagt', piept een stemmetje in je achterhoofd. 'Tuurlijk wel, maar het is een tantaluskwelling mijzelf dat voor te spiegelen, want het zal never, nooit gebeuren.'

Bij tijd en wijle woedt zo’n interne discussie in mijn hoofd. Meestal verliest het kleine stemmetje. Maar des te mooier is het als het wint, als het domweg gelijk krijgt, als blijkt dat je dromen wel waar kunt maken.

En zo heeft de saxofonist een droom, de saxofonist waar ik soms mee mag zingen. Hij wil zijn grote voorbeeld Scott Hamilton zien spelen. Of nee, niet alleen zien spelen, maar hem naar Oost-Nederland halen en een zaal vol mensen kennis laten maken met zijn Amerikaanse voorbeeld. Als hij een rijk man was, betaalde hij de hele handel uit eigen zak en ging op de voorste rij zitten genieten. Maar dat is hij niet, dus zoekt hij nu alvast mensen die ook willen komen. Pas als hij zeker weet dat er genoeg zijn om de kosten te dekken, komt zijn droom uit: een speciaal concert van zijn idool.

Als dromen werkelijkheid worden, speelt Scott Hamilton op 5 oktober in Bathmen, vlakbij Deventer. Voor € 22,50 kun je delen in deze droom. Is Scott Hamilton ook jouw droomsaxofonist? Of wil je graag eens kennismaken met zijn muziek? Meld je dan aan op info@swing4all.nl. Als er voldoende aanmeldingen zijn, start de verkoop en gaat het grote feest door!

Wil je weten wie Scott Hamilton is? Luister hier of lees hier.

René

2011-02-24T20:31:00.001+01:00

Ik blader door Schoolbank, op zoek naar een naam. Ach, nu ik er toch ben, kan ik ook wel even langs mijn oude basisschool. Nieuwe klassenfoto’s zijn er. Die wil ik wel even zien.
Nu woonde ik als kind in een kleine plaats, maar maakte daar deel uit van een nog kleinere gemeenschap. Op grond van ons geloof zaten we aan elkaar gekleefd: in de kerk, op school, op de zondagsschool, het koor en bij de jeugdclub kwam je voortdurend dezelfde kinderen tegen. En als zij het niet zelf waren dan wel hun broers of zussen en hun ouders. Zelfs feest- en toneelavonden deelden we. Een dorpje in een dorp.

Dus die klassenfoto’s zijn een feest van herkenning en een geweldige geheugentraining. Ik kijk naar de gezichten van de kinderen tweeà drie klassen onder mij en weet ze nog vrijwel allemaal. In ieder geval de achternamen. De foto op het schoolplein van klas 1 en 2 (de school was klein dus waren er alleen combinatieklassen) zal bij vrijwel niemand met trots op de schoorsteenmantel staan. Een heeft net haar tong uit haar mond, een ander staart vaag naar de lucht, een jongen is afgeleid door het bordje met 1-2 en een eindje achter hem staat een doerak iets te stram in de houding. Een meisje bijt net haar onderlip door, net als een jongetje een eindje verder in de rij. Maar dat is altijd nog een betere blik dan het jochie ernaast dat met open mond de fotograaf aanstaart.

En dan is er nog de jongen op de voorste rij. Achter zijn dikke brillenglazen heeft hij zijn ogen tot spleetjes geknepen. Toch is hij het echt, René. Soms speelden we samen en zijn ouders pasten weleens op mij als mijn ouders weg moesten. Nog één latere foto heb ik van hem en daarna houdt het op. Hij verhuisde met zijn ouders en zijn broertje. Onze ouders waren bevriend en hielden contact. Eenmaal heeft zijn broertje nog een tijdje bij ons gelogeerd. Ineens vraag ik me af of er verband was met het telefoontje dat ik ooit aannam. De moeder van René vroeg met gesmoorde stem of mijn moeder thuis was. Ik was de kamer nog niet uit toen de kreet van mijn moeder mijn haren overeind zette.

René racete met zijn nieuwe vriendjes naar huis op de fiets en keek niet uit. De automobilist had nog geprobeerd hem te ontwijken, maar René reed vol in de flank. Had hij zijn ogen toen ook zo dichtgeknepen?

Winterklaar

2011-02-08T15:25:00.002+01:00

De ontdekking van deze winter is voor mij wel die van de winterklare tuin. Ik ben een mooi weer tuinierder, dus als het koud, guur of nat is, zul je mij niet tussen de staken en bladeren ontwaren. Met als gevolg dat de tuin deze winter niet winterklaar was. Meende ik. Want toen de winter eenmaal goed op gang was, met sneeuw, ijs en vorst, verschenen er allerlei vogeltjes in mijn tuin. Inmiddels heb ik dagelijks een familie gaaien op bezoek, maar verder vertoeven er vinken, mezen, roodborstjes, mussen, putters en een soort waarvan ik de naam niet weet. Natuurlijk komen ze op de pinda’s, zaden en broodkruim af. Plus de appel die ik af en toe aan een tak prik. Maar de putters bijvoorbeeld zijn een groot fan van de zaden van mij onbekende planten. Gele bloempjes hebben ze in de zomer. En lekkernijen in de winter, blijkbaar. En zojuist vulde het onbekende vogeltje zijn maag met de zaden van de hosta. Nu ik dat schrijf schrik ik wel. Zaden van de hosta? Die wil ik niet in mijn tuin! Hopelijk hebben de vogels goed doorgegeten.

Behalve al dat eten hebben de vogels ook profijt van de hazelaar die niet gesnoeid is. De takken bieden een prima houvast om van daar even rond te kijken of de kust veilig is. Vanaf die takken stort het gevogelte zich op het pindahuisje.

De lente begint door te breken, lijkt het wel. Nog even en dan wordt het echt tijd om te gaan snoeien. Dan is de tuin helemaal lenteklaar!

Een jaar van 364 dagen

2010-11-30T20:08:00.000+01:00

Een jaar telt 365 dagen, soms 366, maar sommige jaren zijn altijd 364 dagen lang, omdat meer nog dan de datum de dag van de week telde voor wat er gebeurde. Dit jaar bijvoorbeeld. Zo'n jaar en een paar uur geleden stond ik voor mijn huis met de camera op een statief. Ik speelde met de maan die door de bomen scheen, en liet het in een paar minuten van lichte schemer nacht worden. Terwijl ik zo bezig was, kwam hij in trainingspak voorbij, de buurman. We wisselden een paar zinnen en toen vertrok hij voor een rondje hardlopen. Tegen de tijd dat hij terugkwam, was ik al binnen aan het koken.

Iets minder dan een jaar geleden, om precies te zijn een jaar min twee dagen, wist ik dat dat de allerlaatste keer was geweest dat ik hem had gesproken. Voor altijd.

Hij snapt het

2010-11-29T12:36:00.002+01:00

“We misten je al op het station. Ik had geen idee dat die sirenes voor jou waren”, schreef een van de vrienden. Het is de nachtmerrie van iedere ouder: je kind voor de laatste keer uitzwaaien, niet wetend dat het de laatste keer was. Maar als ze eenmaal zo groot zijn, zwaai je ze vaak niet meer uit. Zij hebben hun leven, jij het jouwe, en af en toe raken die levens elkaar.

Tot het ineens gebeurt, zo dichtbij. En dus sta ik nu al bijna vier weken desnoods voor dag en dauw op om even gedag te zeggen. Voor het eerst sinds jaren lig ik uren wakker tot ik de voordeur hoor en eindelijk kan toegeven aan de slopende slaap.
En als hij op een ochtend net te laat naar de trein vertrekt, omdat ik op de valreep een grote spin voor mijn neus trof, sms ik even later “Heb je de trein nog gehaald? Ik hoop het. Fijn dat je nog even met die spin geholpen hebt. ” Even later klinkt een bliep: “Ja”.

Een jongen van weinig woorden, maar hij snapt het. Ik begin met een gerust hart aan mijn dag.

Tot in detail

2010-11-10T22:11:00.000+01:00

Met zijn allen gaan ze morgen naar het afscheid. Het gesprek over gepaste kleding leidt direct tot de details van het ongeluk. “Hoe weet je dat allemaal?”, vraag ik. “Een huisgenoot van een vriend van een vriend vertelde het.” “Dus als het raam van die auto dicht was geweest, had hij misschien nog geleefd.” “Als hij tien minuten later van huis gegaan was ook nog”, ketst hij terug. “Of vijf seconden”, doet een vriend een duit in het zakje. “Of als de automobilist gewoon de bocht niet afgesneden had.” Onze maaltijd staat net op tafel. In mijn hoofd speelt zich een levendige film af. Mijn twijfel over of er genoeg eten zou zijn, is ineens volkomen ongegrond.

Nog even wil hij alle verwondingen kwijt en hoe de artsen strijd hebben geleverd de jongen te redden. Uiteindelijk komen we waar we volgens mij moeten zijn: hoe vreselijk moet het zijn om te beslissen dat het geen zin meer heeft wat je doet, om zo’n jongen los te laten. Maar tussen al die regels door praat hij tenminste. Want waar laat je anders al die gevoelens en gedachten die zo wreed opgewekt zijn?

Daar staat zijn naam

2010-11-09T16:24:00.002+01:00

Daar staat zijn naam, onder een eenvoudig bericht, in een rijtje andere bekende namen. Ik zie hun gezichten voor me. Ik ken ze allemaal al ernstig, van de keer dat hij zelf een ongeluk kreeg. Maar dat ik ze ooit zo zou zien staan, samen, dicht bij elkaar, als laatste groet aan een goede vriend, dat had ik nooit verwacht. Ook de pijn had ik niet verwacht. Mijn kind, zo jong nog, aan de kist van een ander, veel te jong. Het snijdt, het schrijnt, het schreeuwt.

In alle staten - What's that woman doing?

2010-11-05T23:12:00.001+01:00

“What is that woman doing?”, vraagt het meisje voor me verwonderd aan haar vriendin. Die buigt zich langs de passagier voor haar. Ook ik kijk al een tijdje naar de verrichtingen van een vrouw in de verte. Uit een soort map heeft ze een draad gehaald, waar ze pennen op lijkt te schroeven. Het gaat niet naar haar zin, want de ene draait ze steeds weer los, pakt iets uit de map en begint opnieuw. Na vier keer is ze eindelijk tevreden.

“Dat is een breinaald, I think”, verklaart de vriendin voor me. Daar vond ik het ook al op lijken, maar met dergelijk schroefdraad heb ik nog nooit gezien. Zo blijkt zich nog een passagier zich te verbazen. Als de vrouw een klein lapje op haar rondbreipen heeft staan, steekt ze het gangpad over naar de vrouw bij haar in de buurt. Ze praten even en het lapje wordt bekeken. Dan loopt ze door naar de vriendinnen voor mij, want die staren al geruime tijd haar kant op. Ze laat ook aan hen zien wat ze aan het maken is. Het garen lijkt meer op een hele smalle reep stof dan op een getwijnde draad. Een nieuw bolletje dat ze net binnengekregen heeft, vertelt ze. Of de meisjes ook breien, wil ze weten. “Ik niet”, vertelt degene die haar het eerst zag, “maar zij wel”, wijst ze naar rechts. Na nog wat technisch gepraat over naalden, garen en toepassingen, peutert ze een kaartje tevoorschijn. “Van mijn winkel, Artfibers.” Blij nemen de meisjes het aan en ook de andere vrouw steekt graag een kaartje in haar tas.

Dan nadert het volgende station, de meisjes stappen uit, de vrouw gaat zitten en breit verder. Gewoon op weg van werk naar huis. Hoewel, waar houdt je werk op wanneer je een kleine zelfstandige bent? Aan dat ene metroritje kan ze best eens een klant overgehouden hebben. In elk geval iemand die ademloos naar de websites met mooie wol zit te kijken: www.artfibers.com. En met wat geluk ook nog een klant aan de andere kant van de wereld. Al zie ik mezelf niet met die zelfbouwnaald in de weer gaan. Hoewel, met zo’n naald neem je je breiwerk nog eens mee, in de trein bijvoorbeeld.

In alle staten: you can't go your own way

2010-11-02T10:52:00.003+01:00

In Amerika rijden ze langzaam. Met die kennis over het verkeer beland ik op de highway. Langzaam is een relatief begrip. Waarschijnlijk bedoelen ze langzaam in vergelijking met de onmetelijkheid van het land of kijken ze te veel naar de mijlen. Want het klinkt langzaam in mijlen, elke mijl telt voor ongeveer 1,6 km vermoed ik, maar het gaat best snel. Vooral als de borden nieuw zijn en de omgeving ook. Ik heb me geïnformeerd en weet dat ik vanaf het vliegveld in noordoostelijke richting moet rijden. Ook moet ik een keer een lange brug over. Daar houdt mijn kennis op. De vriendelijke Amerikaanse in mijn gps helpt wel enigszins, maar de helft van de tijd versta ik haar niet. Dat komt wel, maar de eerste dagen is het behelpen. Dat niet alleen, maar ze vertelt me de verkeersregels ook niet. En die zijn ineens heel schimmig. Links en rechts word ik ingehaald, terwijl ik me zo keurig aan de snelheid houd ("pas op, de boetes zijn hi-igh!"). En eenmaal in de bebouwde kom word het alleen maar schimmiger. Om de haverklap word ik gemaand te stoppen. Maar niet alleen ik, ook de mensen van links, rechts en voor me.

Gelukkig krijg ik uitleg: gewone voorrangswegen zijn er niet. Soms heb je een tijdje voorrang, maar meestal wil men dat op de kruising iedereen stilhoudt en dus geldt dan STOP all way. Wie het eerst komt, mag het eerst rijden. Het lijkt een soort Mens erger je niet. Dus als we een keer vanaf vier richtingen tegelijk bij een kruising aankomen, mag ik als derde toch voor degene die uit tegenovergestelde richting komt, ook al wil ik linksaf. Pas nadat de voorsten uit elke richting geweest zijn, mogen de auto's die daarachter aangesloten zijn. In de praktijk betekent het dat je voortdurend op moet letten welke auto net eerder dan jij bij de stopstreep aankwam. Overigens betekent een stopstreep alleen maar dat je moet stoppen als er ook een stopbord naast staat. Of als er een voetganger over wil steken, hoewel, daarop moet je overal bedacht zijn, wordt me verteld. Voetgangers storten zich de straat op zonder op of om te kijken.

Nu bestaat dit land vooral uit kruispunten. De wegen zijn eenvoudig: zolang de natuur het toelaat worden ze recht gebouwd, van oost naar west en van noord naar zuid. En zo ontstaat een maze vol kruispunten. Omdat ze daar ook hier soms moe van worden, zijn een paar omgetoverd in rotondes, met dezelfde voorrangsregels als gewone kruisingen, dus veel functie hebben die draaischijven niet. En op onverwachte plekken zijn kruispunten doorsneden door een stoep. Rijd maar een stukje om. Links, rechts, rechts en links en je kunt weer verder.

Van al dat nodeloze stoppen (ook middernacht zonder ander verkeer sta ik netjes stil, omdat ik dat andere auto's in de verte ook zie doen) word ik af en toe wat opstandig. Maar voor dat overzicht is toch wel wat te zeggen, bedenk ik me als ik voor de zoveelste keer in mijn nieuwbouwwijk in Nederland mensen verdwaasd naar de tomtom zie staren. Ze moeten gewoon aan de overkant zijn, maar hoe kunnen ze daar komen, met die twee sloten er tussen?

In alle staten: No change the sheet?

2010-11-02T10:47:00.002+01:00

Ze kijkt verschrikt als ik op haar kloppen de deur opendoe. Voorzichtig begint ze in het Engels, maar probeert dan of het met Spaans ook lukt. Het lijkt een vereiste om hier te mogen werken: Spaans spreken. In de bus worden waarschuwingen in het Engels, Chinees (klinkt het) en Spaans omgeroepen. In Nederland zouden mensen opspringen en roepen dat het niet kan, zo ongeïntegreerd zijn. Hier lijkt het niet uit te maken. Integreren? Waarom zou je allemaal hetzelfde moeten zijn? De eigenheid is juist aantrekkelijk. En dus is er Chinatown en North Beach, staat ons hotel tussen de Indiase winkels en restaurants en vertelt een supermarktmedewerkster me trots uit Ethiopië te komen.

Maar in ons hotel is het Spaans. De kamermeisjes zijn Spaans, de handy man is Spaans, of nee, natuurlijk zullen ze allemaal Mexicaans zijn, maar dat verschil hoor ik niet. Zelf spreek ik geen Spaans, maar keurig Engels. Zo keurig blijkbaar, dat ze me meteen menen te kunnen plaatsen: "Oh no, you don't need rain here, you will have plenty when you're back in England". Ik glimlach vriendelijk terug, maar koop voor de zekerheid toch maar een regenjas. Voor de Hollandse winter.

De vrouw komt inmiddels uit de naar chloor dampende badkamer. Ze trekt een frons en probeert: "No change the sheet?". Ik kijk naar zoon die zich lui op het half opgemaakte bed uitgestrekt heeft. Alweer schone lakens? Dat doen we thuis ook niet dagelijks, maar dat is een te lang verhaal. Ik schud nee. "No, it's okay!" Opgelucht vertrekt ze. De badkamer in nog geen vijf minuten... had ik maar even gekeken hoe ze dat nou toch deed....

Ha, de jetlag!

2010-11-02T07:36:00.003+01:00

Okay, dit is dus een jetlag. Om vier uur ’s nachts sublieme gedachten hebben en geweldige dingen op mijn todolijstje zetten. Intussen ben ik misselijk van vermoeidheid, maar mijn ogen willen niet meer dicht. Ik ken het gevoel, maar dan meer na een avond kroeg of te lang doorzakken met een vriendin en diepe flessen wijn.

Normaal zou ik het laten voor wat het is, nog een beetje blijven liggen genieten van mijn uitermate spitsvondige geest en daarna als een brak vogeltje de dag beginnen. Maar dat durf ik nu niet. Want deze jetlag is echt van het vliegen. Van diezelfde reis heb ik ook een vrolijk virus meegenomen, dat al bijna een week feest viert in mijn lijf. Dus slaap ik op gekke tijden zo vast als ik zelden doe. Laat ik maar niet te moeilijk doen en gewoon meedeinen op het ritme van mijn lichaam. En ervan genieten dat mevrouw de directeur net zoveel last van haar jetlag heeft als ikzelf. Of wacht even, wordt mijn geest nu iets te spitsvondig?

In alle Staten: Go Giants!

2010-10-28T23:27:00.002+02:00

De stad zindert, van trots en van spanning. Het plaatselijke baseballteam, the Giants, doet het beter dan goed. De machiniste van de metro laat zich even gaan en gilt door de intercom: "Go Giants!" Op de terugweg houdt haar collega de passagiers op de hoogte van de tussenstand in de wedstrijd. Gejuich klinkt op in de wagon. Wie al kaartjes had voor deze finale van the World Series (de Amerikaanse kampioenschappen) heeft geluk. Inmiddels gaan ze voor ruim 400 dollar van de hand. Als je er nog een kunt krijgen tenminste, en dan alleen voor een staanplaats. Wil je een stoel (nogal nutteloos als je de excitement ziet, iedereen springt toch de hele tijd op), dan betaal je duizenden dollars. Vier dagen zijn uitgetrokken voor deze spannende finale. Twee dagen in San Francisco, dan een dag reizen en daarna weer twee dagen in de thuisstaat van de tegenstander, Texas. En als de wedstrijd dan nog niet beslist is, komt de hele horde gewoon weer naar San Francisco voor nog eens twee dagen. Wie uiteindelijk vier wedstrijden wint, is de kampioen. En dat moeten natuurlijk NIET de Texas Rangers zijn.

Wij zijn duidelijk niet van hier, maar dat maakt niet uit. Men wil bij de kassa in de plaatselijke outlet toch even weten of we dat hele Giantsgedoe wel meekrijgen. Ja, natuurlijk wel! We hebben zelfs even gekeken. "Met familie?", vraagt de kassière. Nee helaas, gewoon in de hotelkamer. Dus zonder de buzz die ze ons van harte gunt. Geeft niks, we krijgen er genoeg van mee. Staand bij de bushalte bijvoorbeeld, waar ineens een auto luid toeterend stopt. Wat een aso's, denk ik nog even, tot ik een keurige dame gierend aan zie komen rennen. Mèt oranje sjaal, de kleur van de Giants. Ze perst zich achterin de auto, die ook weer toeterend wegstuift. Een paar van de gelukkigen, met kaartjes.

Dat wordt toch Studio Sport kijken deze week, voor de uitslag. Of mailen met de States, want het mag dan World Series heten, erg hoog zal het in Nederland niet scoren.

Nagekomen bericht: de Giants hebben met 4-1 gewonnen van de Texas Rangers en hebben daarmee voor het eerst sinds 1954 een titel op hun naam staan.

Noorwegen

2010-08-31T14:00:00.001+02:00

Nee, dol op bergen ben ik niet echt. Maar veel lezen is voor mij het toppunt van vakantie, dus wat maakt het dan uit waar je zit? Zo dacht ik een paar weken geleden. En dus ging er behalve een tent en een rugzak vol kleren voor alle weertypen een grote tas vol boeken en tijdschriften mee de auto in, naar Noorwegen. Fjorden hebben ze daar, wist ik nog net. Niet dat ik een idee had wat het zijn, behalve stukjes zee. Al snel begreep ik dat het vooral diep water was, omgeven door – voor mijn gevoel - kilometers hoge rotsen. Eigenlijk roept het hele land: ga hier vooral niet wonen, maar wonderbaarlijk genoeg hebben mensen zich daar weinig van aangetrokken, want ze wonen er wel, op de meest vreemde plekken. En ze vinden het nog leuk ook.

Dat laatste is prettig. Voor de inwoners zelf natuurlijk, maar ook voor de omstanders, want door hun levensplezier zijn Noren door de bank genomen erg prettig en gezellig. Ook het verkeer is aangenaam rustig, al kan dat ook komen door de torenhoge boetes die je er krijgt voor te hard rijden. Zestienhonderd kronen, pakweg 200 euro, voor 10 km over de limiet. Dus ik sluit niet uit dat Noren zich in het verkeer ooit heel anders gedroegen. Dat verkeer heb ik trouwens uitgebreid kunnen bestuderen, want dat lijkt wel de hobby van de meeste toeristen die het land bezoeken: autorijden. De eerste vraag die ze elkaar bij kennismaking dan ook stellen is: waar ben je al geweest en waar ga je nog naar toe? En dan volgt er een waslijst, waar je direct wat leuke inspiratie uit op kunt doen.

Uiteindelijk komen we de laatste dagen drie stellen tegen die in de weken ervoor ons pad gekruist hebben. Een stel met hond was een nachtlang onze buur op de meest eenvoudige camping waar we stonden. Een andere camper zwaaiden we ’s ochtends uit, op weg naar Zweden meenden wij, en kwamen we ’s avonds in een havenstad weer tegen. En de avond voor de afreis kregen we nieuwe buren op de camping, twee jongen mensen met een rode klassieke mercedes, die we een week eerder twee minuten hadden gesproken op een parkeerplaats aan het water, waar zij even stopten om het dak open te klappen. Na die hernieuwde kennismaking volgt ook dan onverbiddelijk de reisbeschrijving tussen de vorige en de huidige ontmoeting, met natuurlijk de nodige vergelijkingen. “De Preikestolen, ja, hebben wij ook gedaan. Prachtige dag! Wat, hadden jullie regen? Zonde van het uitzicht!”

Kort voor de afvaart van de boot loop ik een rondje door het museum in Kristiansand. Ik maak een praatje met de vrouw achter de kassa. “En, hoe vond je Noorwegen?”, vraagt ze me. “Het zijn wel heel erg veel bergen”, antwoord ik. “Waar ben je dan geweest?”. Ik beschrijf de reisroute (het voordeel van die continue herhaling is ook dat je dit jaren later nog precies zult weten, houd ik mij voor). Ze begint te lachen. “Haha, ja, dat is ook wel het ergste gedeelte! Er zijn ook plattere stukken!” En dan vertrouwt ze me toe ook niet van die bergen te houden. Zo opgesloten tussen die hoge reuzen. En zo ruw, zoveel steen, vul ik aan. Samen staan we heerlijk te gruwen. Dan stap ik naar buiten, de zon in. Even later zie ik de haven en de zee en ik zie dat ze gelijk heeft. Het is niet allemaal grauw en rotsachtig. Gelukkig maar. Want voor de sfeer wil ik er best nog eens terug. Maar dan om de bergen heen.

Bloemen

2010-08-04T22:43:00.000+02:00

Weer of geen weer, vrijwel elke dag staat ze er, net buiten de zone van de supermarkt in onze buurt. Met een stapeltje krantjes en haar allerliefste glimlach. Negenendertig is ze, moeder van twee kinderen die tegenwoordig bij oma wonen, ver weg in Bulgarije.
Die dingen heb ik op kunnen maken uit haar beperkte woordenschat. Bijna altijd als ik haar tref, maak ik kort een praatje met haar. Met handen en voeten en zoekend naar een blik van herkenning bij de woorden die ik gebruik. Ze gaat met sprongen vooruit de laatste tijd. Niet door mijn praatje, maar omdat ze naar school gaat. Of tenminste, het woord school komt veel voor in wat ze vertelt.

Ik kom langs met een arm vol lege tassen. “Hallo!”, begroet ze me hartelijk. “Jij goed? Jij vandaag werken?”, wil ze weten. “Nee, vandaag werk ik niet. Vandaag ben ik jarig.” Ik zie haar zoeken en denken. Jarig, jarig, een nieuw woord, maar dan bespeurt ze het woord jaar erin. “Jaardag? Goed! Goed!”. Ze pakt me bij mijn arm. Haar krantjes rollen bijna op de grond. “Ik bloemen halen voor jou.” Maar nee, dat wil ik niet. Stuur je geld alsjeblieft naar je kinderen, denk ik.

Als ik terugkom met een kar vol lekkers voor de visite, geef ik haar een bounty. Taart heb ik niet, maar een bounty heeft iets feestelijks, alleen al de zonnige verpakking. Op weg naar de auto, springt iemand ineens in mijn nek. De vrouw van de krantjes. Met een vrolijk bosje gerbera’s. Precies wat bij me past. Drie dikke zoenen landen op mijn wang en plotseling huppelt ze weer weg. Gauw weer aan het werk, kranten verkopen.

♫ Twiet twiet twiet twiet twiet twiet ♫

2010-08-03T12:41:00.002+02:00

Niet-twitteraars vinden het maar maf, dat verschijnsel Twitter. “Wat boeit mij dat nou dat iemand een slok koffie neemt?”, vragen ze me dan. “Nou ja, mij ook niet”, is mijn antwoord, maar je deelt ook andere dingen met elkaar. En ach, zo erg vind ik die slok tussendoor dan niet. Wel prettig eigenlijk, want als alles even boeiend en belangwekkend was, zou ik er horendol van worden. Zo snel trekken de tweets soms voorbij.

Het schrijven in die kleine blokjes, maximaal 140 tekens per bericht, valt mij niet mee. Ik ben graag lang van stof, en dat is absoluut onmogelijk, tenzij je van een escaperoute gebruik maakt voor lange tweets. Voor niet-twitteraars: tweets zijn die berichtjes van maximaal 140 tekens. Ik vind het dan ook, als ik in de juiste bui ben, een prima oefening om kort te schrijven.

Dat is nuttig voor mijn werk als schrijver. Maar ook op andere manieren is twitter fijn voor mijn werk en het werk van anderen. Zo vond ik ooit iemand die me kon helpen met de achtergrondinformatie voor een artikel. En omgekeerd kon ik mijn ervaring weer delen met iemand die er voor haar werk iets aan had. Mijn blogs, ook werk immers, deel ik met mijn volgers op twitter. Verwar deze vooral niet met volgelingen. Volgers zijn vaak verre van volgzaam.

En soms ben ik dan net zo alledaags als de koffiesippende twitteraar, al heb ik de meeste mensen met wie ik contact heb nog nooit in levende lijve ontmoet. Eigenlijk is dat best mooi, want ondanks de vage virtuele wereld waarin we ons bewegen, heb ik wel degelijk soms diepgaande uitwisselingen met anderen. In een paar woorden, meteen kernachtig, to the point. Dat verheldert, het steunt, het is warm. En regelmatig voelt het alsof ik in een slaapzaal vol bekenden mijn hoofd op het kussen neerleg, als ik van alle kanten ‘hoor’ “welterusten”.

Eigenlijk is twitter het hoekje met de koffiemachine op kantoor geworden, plus de spreekkamer en de kantine. En dan even, aan het einde van de dag, is het zelfs een beetje thuis.

Ze staat al op het balkon naar me uit te kijken

2010-07-30T21:54:00.002+02:00

Ze staat al op het balkon naar me uit te kijken als ik aan kom rijden. Ik ben blij dat ik de straat gevonden heb, want Google Maps was me niet erg goed gezind bij het zoeken. En dat terwijl ze het zo goed uitgelegd had.

We praten over haar werk en haar opleiding. Ze doet nu vakantiewerk, maar binnenkort krijgt ze een vast contract. Ze praat rap, maar door het accent moet ik goed opletten wat ze zegt. Maar ze heeft gelijk: haar woordenschat is groot en ze denkt snel. Ze begrijpt alle vragen en geeft vrolijk overal antwoord op. Behalve soms. Ineens betrekt haar gezicht. “Daar wil ik niet over praten”, zegt ze dan zacht maar duidelijk.

Wat een kracht zit er in die jonge vrouw, denk ik als ik afscheid neem. Ze leeft, ze werkt, ze geniet. Ze knokt zich een weg naar boven in dit leven. Maar daaronder zit een groot verdriet, dat ze liever verborgen houdt. Mij hoeft ze het niet te vertellen, maar ik hoop zo vurig dat er iemand is aan wie ze alles, alles kan zeggen. Omdat ik weet dat ze niet kan vergeten.

In de wereld van gisteren

2010-07-10T19:27:00.000+02:00

Ik woon in een nieuwbouwbuitenwijk. Zo’n wijk die overal kan staan, denk ik altijd. Maar ineens geloof ik dat dat toch niet zo is. Elke wijk heeft z’n geschiedenis, ook de onze. Op de plaats waar nu mijn huis staat, stond een grote boerderij, bijvoorbeeld. Een trieste gedachte, want er moest dus een boer vertrekken omdat iemand bedacht had dat hier zo leuk een nieuwbouwbuitenwijk kon komen.

Het was niet de enige boerderij die het veld moest ruimen. Er stonden er nog meer. Maar gelukkig hebben ze er ook nog een paar laten staan. Als ik het fietspad rechtdoor afrijd, kom ik bij een boerderij met paarden. Als ik de weg voor mijn huis rechtsaf neem, kom ik bij een oud huis met een stal en twee pony’s en de weg links van mijn huis leidt naar achteren toe naar nog een paar boerderijen die ingebouwd zijn tussen de nieuwbouw. Maar die elk ook nog een stukje grond hebben gehouden. Het gevolg is dat er onder andere een dierenparkje staat.

De nieuwbouwwijken hebben een oud dorp opgeslokt en via dat dorpje rijd ik meestal naar het grote winkelcentrum. Het geeft, zeker op zo’n warme dag als vandaag, een verstild gevoel om over die eeuwenoude straten te rijden. En vandaag reed ik op de terugweg niet linksaf mijn kant weer op, maar nam ik een weg naar rechts. Een zandweg. Zo dicht tussen de meest moderne voorzieningen is er nog één rijtje huizen en boerderijtjes aan een zandweg. Bij een onbemand kraampje - “geld in het kistje a.u.b.” - kocht ik een courgette, een doosje eieren van eigen kippen en een tomatenplant. Een hond kwam nieuwsgierig blaffend aanrennen, verder bleef de wereld stil. Ik deed de munten in het kistje en laadde de boodschappen in mijn fietstas. Ik keek nog even achterom en zwaaide toen linksaf, de klinkers weer op. Direct was het straatje verdwenen, achter de bomen, en leken alle huizen weer op elkaar.

Opdat ze verliezen...

2010-07-04T23:55:00.001+02:00

Natuurlijk gun ik het voetbalfans best dat het Nederlands Elftal wint in Zuid-Afrika. Mijzelf kan het geen biet schelen wat ze er wel of niet doen, of misschien wel, hoe eerder die toeters zwijgen, hoe liever het me is.

Maar tussen al deze gedachten zweeft een hele andere, een hele duidelijke. Heel diep in mijn hart hoop ik dat ze verliezen. Liefst al de eerstkomende wedstrijd, zelfs geen goud in zicht. Zoveel mensen zullen dan teleurgesteld zijn. Maar als ze winnen zal er één zo ontieglijk veel pijn hebben, dat dat in zwaarte volkomen opweegt tegen al die teleurstelling.

Buurman zou in Zuid-Afrika zitten nu. Met kaartjes voor de wedstrijd voor dinsdag, daar twijfel ik niet aan. En met een glunderend gezicht van oor tot oor doorsneden om alle overwinningen tot nu toe. Sport was zijn passie, maar voetbal was zijn leven. Ik heb eens in volkomen verbazing op de tribune van een voetbalkwis gezeten, waar hij de ene na de andere naam uit zijn mond liet rollen, goede antwoorden op voor mij onbegrijpelijke vragen.

Maar buurman zit niet in Zuid-Afrika. Hij zit nergens meer. Het kampioenschap was nog te ver weg om hem op de been te houden. Nu, tijdens elke wedstrijd, verspreidt zijn afwezigheid pijn. Moet je nagaan hoe hevig die zou zijn als het elftal dit keer echt zou winnen. Sorry jongens, doe er over vier jaar nog eens een gooi naar. Als de pijn een klein beetje gesleten is.

Zo lekker...

2010-06-20T01:08:00.002+02:00

“Het is zo lekker”, zegt ze terwijl ze nog twee blikjes in haar kar plaatst. “Ik eet er mijn vingers bijna bij op.” Ik kijk nog eens naar de blikjes en kan het me niet helemaal voorstellen, maar vooruit, laat ik het ook maar proberen. Zuinig pak ik één blikje uit het rek. Dat mag mee naar huis.

Thuis moet het nog een week in de kelder slapen voor ik er weer aan denk. Welja, laat ik het maar eens proberen. Ik smeer een boterham en pak het ovalen blik. Er zit, zoals op elk blik tegenwoordig, een lipje aan. Ik buig het om, zodat er een gat ontstaat. Uit dat gat spuit enthousiast een rode klodder omhoog die zich direct tegen de keukenkast kleeft. “Tsss, dat had ze er weleens bij mogen vertellen”, zeg ik verwijtend tegen het blik. Het blijft roerloos staan. De saus waar op het etiket van gerept wordt, lijkt meer op olie met een kleurtje, dus eerst veeg ik dat van de kast en van de vloer waar het ook nog blijkt te liggen. Volgende poging. De vorm is onhandig en ik probeer mezelf niet in de olie te dopen. Had ik dat maar niet gedaan, want daardoor snijdt het deksel langs mijn wijsvinger, die ineens een andere kleur rood krijgt. Van schrik laat ik een volgende golf ‘saus’ ontsnappen. Aanrecht, kast en vloer krijgen allemaal een plens. Ik veeg mijn vinger schoon en probeer verder te gaan, verplaats en bakje op het aanrecht en flats, er spuit wat gemorste saus dwars door de keuken. Dan maar weer een schoonmaakactie en op zoek naar een pleister. Verbonden en schoongemaakt trek ik de deksel er nu verder zonder ongelukken af. Ik vis de handvol mosselen uit het blik en gooi de rest weg.

Ze smaken wel, die mosselen, en misschien zijn ze ook wel erg lekker, zoals de winkelende vrouw mij wilde doen geloven. Maar na zoveel actie moet het wel exquise zijn, wil ik het gevoel hebben dat het dat allemaal waard was. Volgende keer wordt het weer gewoon een potje mosselen uit het zuur. Als dat tenminste nog een ouderwetse draaideksel heeft...

De roze olifant

2010-06-17T23:49:00.002+02:00

Heel vaak gebeurt het niet, maar deze week kwam er een mailtje voorbij: of ik een avond op de kinderen van een vriendin kon passen, inclusief eten. Het is even schakelen: wat eten kinderen ook alweer? Dus kom ik thuis met een dubbele lading boodschappen. “Pizza of pasta?”, vraagt zoon het kleine volkje. “Pizzaaaaaa!” schalt het meteen, en dus gaan we aan de slag. Bodem uit een pak, spreek ik verontschuldigend tegen zoon, maar hij begrijpt het wel. De jongste spreidt de saus uit over het deeg en mag het beleggen met allemaal lekkere dingen. Aan ‘mijn’ kant van de Vierkante Pizza voeg ik nog wat champignons en paprika toe.

De heerlijkheid van het passen op andermans kinderen is dat je niet hoeft op te voeden. En dus hebben we een bord op schoot, voor de tv. “O wacht, ik heb nog wat voor je”, zegt de jongste ineens. Na wat gepeuter komt een roze olifantje tevoorschijn. Stralend legt ze het in mijn hand. “Zoon zei dat je het mooi zou vinden!” Met een vertwijfelde blik kijk ik zoon aan, die niet-begrijpend terugkijkt. “Ik vind het ontzettend lief dat ik dit van jou krijg!”

En zo krijgt het olifantje een plaatsje op de tafel. Het oudste kind staart intussen geconcentreerd naar de tv. Pas een hele tijd later valt zijn oog op de olifant. “Hee, geef je die weg?”, vraagt hij zijn zusje. “Ja”, antwoordt die. “Ik vond er niks meer aan.” Met moeite houd ik mezelf overeind en in de plooi.

Naar Berlijn 3

2010-06-14T23:50:00.001+02:00

Dit keer ben ik met een hele rij foto's thuisgekomen uit Berlijn. Een van de gevolgen van digitale fotografie. Gelukkig maar, want nu kon ik ook snel zien wat er wel en niet gelukt was en had ik een herkansing. Maar het betekent ook een hels werk om al die foto's opnieuw te beoordelen en te selecteren. Zo zie ik ook ineens weer de lange rij foto's die ik maakte van de Brandenburger Tor, vanaf de plek waar ik dat 21 jaar geleden ook deed, de middenberm van de Straße des 17. Juni. Toen zag ik een doodstille straat, dan een muur, waarachter de bovenkant van het bouwwerk zichtbaar was. Dit keer raasde er druk verkeer en moest ik uitkienen wanneer ik kon klikken. In het wegdek was de oude muur gemarkeerd met klinkers.

De zon scheen en mensen flaneerden onder de oude poort. Ik slikte. Ik slikte een heleboel keren die dag. Alsof ik nu pas de vrijheid kon proeven die twintig jaar geleden zijn intrede deed.
Als ik nu naar die foto kijk, voel ik weer even die brok in mijn keel.

Naar Berlijn 2

2010-06-13T20:11:00.001+02:00

Gevangen voelde ik me wel enigszins in dat vreemde land, met onbegrijpelijke regels, onbegrijpelijk lage prijzen ook (het was hard werken om die 25 marken op te krijgen; mee naar huis nemen mocht niet) en onbegrijpelijke manier van werken. Vooral de aanwezigheid van gewapende militairen of agenten gaf een onveilig en onvrij gevoel. Plus natuurlijk de wetenschap dat wie zonder toestemming die grens probeerde over te gaan, doodgeschoten zou worden. Bepaald geen sier dus, al dat wapengekletter.

Uiteindelijk gebeurde er niets, we konden ons vrij bewegen. We dronken thee in een restaurant dat herinneringen opriep van uitstapjes naar de V&D in mijn vroegste jeugd, waar ik een spiegelei kreeg en mijn moeder Russisch Ei bestelde. Het leek alsof ze het interieur van dat oude restaurant overgeplaatst hadden naar hier. Het gezicht van de ober was het eerste vriendelijke gezicht dat we zagen.

We liepen over Unter den Linden, een brede allee die historie ademde. Kolossale gebouwen, waarvan nog enkele in puin lagen, veroorzaakt door de oorlog die al bijna 45 jaar voorbij was. Daartussen een pompeus monument tegen het fascisme. Drie hoge poorten om het af te schermen, maar toch konden we erin. En dankzij het ouderwetse fotorolletje – waardoor de foto’s pas na het ontwikkelen zichtbaar waren – konden we het beeld van de bewapende wacht voor het monument vastleggen, van binnenuit, en ongezien meenemen het land uit.

Inmiddels kent Oost-Berlijn dezelfde vrijheid als het westen. Maar vrijheid komt met een prijs, een kleine in dit geval. Het monument staat er nog steeds, zonder bewaking nu, maar met stevige sloten op de hekken: niemand mag er meer in.

Naar Berlijn 1

2010-06-11T22:52:00.000+02:00

Eenmaal eerder was ik er, in Berlijn. In de tijd dat de stad nog twee steden was, een Oost-Berlijn en een West-Berlijn. Samen met een vriendin logeerde ik bij studenten in een van de woonwijken van de stad. We sjouwden door West-Berlijn, praatten natuurlijk veel met de studenten bij wie we logeerden en gingen met hen uit. Eenmaal deden we een uren durend spel Trivial Pursuit, maar dan met bijbelvragen. Ik had een kleine voorsprong op mijn vriendin: mijn duitse woordenschat was groter door mijn vijf jaar middelbare school en paar cursussen tijdens mijn opleiding erna. En ik had door mijn keurige protestante basisschool een beetje bijbelkennis verzameld. We hadden lol en proefden aan het buitenlandse studentenleven, dat was al genoeg.

Dat was genoeg voor dat moment, want een paar dagen later wilden we de grote oversteek weleens maken. We namen lekkers mee voor familie aan de andere kant van de muur en reisden naar Bahnhof Friedrichstraße. Daar moesten we door de strengbewaakte grenscontrole en werden we verplicht om per persoon 25 DM te wisselen voor 25 oostduitse marken. Afzetterij, overduidelijk, en voor ons een vermogen, want 25 marken per dag gaven wij voor onszelf niet uit. Onze eerste uitgave moest een dagkaart voor de S-bahn worden. Keurig sloten we aan in de rij voor het rechterloket. Net toen wij bij het raampje kwamen, trok de lokettiste het gordijntje dicht. Haar werktijd zat er op. Volkomen verbluft door zoveel lompheid probeerden we ons geluk in de linkerrij, vrezend dat ons een paar minuten later hetzelfde zou gebeuren. Het viel mee, deze lokettiste mocht nog niet naar huis. Met ons veroverde kaartje stapten we naar boven, naar de S-Bahn. Het station deed me denken aan dat van Amsterdam, maar alle vriendelijkheid was eruit verdwenen. We werden bewaakt door gewapende soldaten. Iedere beweging leek bespeurd te worden. En dan waren wij alleen nog maar op bezoek.

De stad was stil en vermoedelijk was het koud. Februari 1989. De maand waarin het laatste ‘Muur-slachtoffer’ viel. Maar dat wisten we toen nog niet.

Pas laat konden we op bezoek gaan bij de Oost-duitse familie, vanwege hun werk. We hadden lekkere dingen voor hen meegenomen, zoals koffie, een schaars goed. In elk geval was goede koffie schaars. Inmiddels hadden we een kijkje in de supermarkt genomen en dat stemde niet vrolijk, al hadden ze er wel heerlijke biscuit, hansakeks.
We moesten naar een woonwijk en namen de tram. Wachtend bij de halte, in alle rust, werden we ineens overvallen door een menigte die uit de gebouwen achter ons stroomde. Het was vijf uur en blijkbaar stond iedereen dan al klaar om zich naar huis te haasten. Verdwenen was de stilte ineens. Die eerder nog zo zichtbaar en voelbaar was.

Een half jaar

2010-06-03T13:48:00.002+02:00

Exact een half jaar geleden zat ik op dezelfde plek. Ik keek naar rechts, net als nu, en verbaasde me: de buurman was nog steeds niet terug. Pal daarna ging de telefoon, de buurvrouw, of ik haar man toevallig gezien had. Een paar uur later wist ik dat we hem nooit meer zouden zien.

Weekend Hellendoorn

2010-05-30T23:15:00.000+02:00

Het regent en het is koud. Gelukkig is er terrasverwarming, voor deze ene keer juich ik het van harte toe. Al moet ik zeggen dat ik me er af en toe een beetje klotsend onder voel. De mannen niet, die hullen zich in jassen en vesten en kruipen zo dicht mogelijk tegen de muur, pal onder de verwarming. Ergens daarvoor huppel ik met de microfoon. De mannen spelen, ik zing en het kou en regen trotserende publiek heeft zich onder de rest van de luifel geperst.

Dan valt ineens het besluit dat het zo niet meer kan. Stekkers worden losgetrokken, stoelen verschoven en binnen maken we ruimte om daar verder te spelen. En zo staan we een kwartier later midden in het restaurant. Akoestisch, met alleen de zang en bas voorzichting via een boxje. In deze setting hebben we nog niet eerder gespeeld. Niet alleen met nauwelijks versterking, maar ook tegenover elkaar, omdat we nu eenmaal in het gangpad tussen deur en keuken staan, midden in het etablissement. En dat speelt prettig! De gitaren zetten in, de bas komt erbij, de klarinet valt in en dan mag ik. Ineens heb ik, door al die pure geluiden, alle ruimte om nuances aan te brengen. Ik kan hard, zacht en af en toe zelfs broos.

Dit smaakt naar meer. Er komt weer kleur op de wangen en we spelen nog even door. En dan ineens is het afgelopen. Tussen spelen en niet spelen zit alleen een applaus. Daarna pakken we in, nemen we afscheid van de vrienden-voor-een-weekend, de kunstenaars die in het restaurant exposeren en de vaste fans. In de auto naar huis wisselen we nog even enthousiaste verhalen uit. Voor de deur van de gitarist stop ik, nog een afscheid en dan is het helemaal voorbij. Thuis geniet ik nog na door moeilijke nummers nog eens droog te oefenen, de rest denk ik er zelf glimlachend bij.

De eerste moederdag

2010-05-09T12:19:00.003+02:00

Toen ik klein was kleiden we er lustig op los in de weken voor moederdag, mijn zusje en ik. Of we plakten een vrolijk cadeau in elkaar. En op zondagochtend verrasten we mijn moeder in bed met al onze brouwsels. Later namen we zelf geen genoegen meer met onze knutsels en moesten het echte cadeaus worden, vonden wij, dus togen we met papa naar het centrum van ons stadje en sleepten we hem heen en weer tussen de paar dingen die we van ons niet versnoepte spaargeld konden kopen, tot hij er wanhopig van werd en er dringend een keuze gemaakt moest worden. En zo belandde er een knalgroene, gebloemde kop en schotel tussen het keurige roomgele servies van mijn moeder. “Je mag het ruilen hoor mam”, meldden wij nog. “Nee, tuurlijk niet!”, was haar antwoord. Die dag werd het gebruikt, daarna heeft het alleen nog als kastvulling gediend.

En toen kwam de eerste moederdag met nog maar één kind. Al meer dan een half jaar eerder was haar oudste dochter begraven, maar het graf had ze na die dag niet meer durven bezoeken. Mijn vader had foto’s gemaakt toen de steen erop stond, maar zelf had ze die nog nooit gezien of aangeraakt. Moederdag zonder je kind, het hoort niet, het is niet af. Het kind kon niet meer naar haar moeder en dus belde ik mijn moeder, onze moeder, op. “Ik neem je mee naar het graf. Is dat goed? Wij alleen, met z’n tweeën.” Ze had zich helemaal voorbereid, een paar sterke planten uitgezocht, schep en water klaargezet en samen gingen we op pad, in de auto. We maakten een tuintje rond de kale steen, trokken wat onkruid uit en harkten de grond aan.

Later hebben we dit ritueel nog een aantal keer herhaald, maar niet persé meer op moederdag. Aansluitend gingen we dan wat drinken in de friettent in de buurt en één keer trakteerden we onszelf op een uitgebreide lunch in een wegrestaurant. Na die keer is ze er nooit meer geweest. De reis is lang en vermoeiend, ook al hoeft ze alleen maar te zitten.

Die eerste moederdag samen is vandaag acht jaar geleden. Inmiddels weet mijn moeder niet meer dat het moederdag is. Maar ik wel, dus straks gaan we het samen vieren, uitgebreid met zoon. Laten we er af en toe bij stilstaan dat het goed is dat wij er nog zijn.

Twee minuten

2010-05-05T16:59:00.001+02:00

Via een slingerend bospad komen we aan bij een omhegde plaats. Een eenvoudige steen meldt: 1940 – 1945, voor hen die vielen.

Er staan al wat mensen om de heggen heen, er binnen speelt een blaaskapel stemmige muziek. Na ieder nummer volgt een hele lange stilte. Mensen praten niet of fluisteren onhoorbaar.

In de verte komen de gedempte trommels aan, ze voeren de stoet gedenkers aan. Voor de steen staan ze stil. Een paar honderd mensen in alle rust en stilte, verzameld voor een bijna woordenloze steen. De zon beschijnt ze door de bladeren en dan om klokslag acht uur zakt ze even weg in de schaduw. Alleen de vogels hebben geen besef van plaats en uur. Pas na een paar minuten verstomt hun geluid door het volkslied van de blaaskapel. Zachtjes zingen wat stemmen mee, de rest zwijgt.
Drie veteranen leggen een krans, er volgen meer kransen en bloemen. In geruisloos respect schuift een lange stoet langs de bloemen en de steen, als afscheid van hen die vielen.

Drie kwartier Dodenherdenking in een dorp dat niet alles in woorden wil vatten.

Week 2

2010-05-03T00:30:00.002+02:00

Ik zit nu ergens in week 2, de Ontbijtweek. Ik weet niet wat ik meemaak, maar ik moet echt opletten dát ik eet in plaats van wát ik eet. Nou ja, ik let natuurlijk ook wel op wat ik in m'n mond stop, maar honger ken ik amper.

Wat me zeker ook geholpen heeft, zijn de de paar regels over emotie-eten. Daar ben ik erg goed in, weet ik. Weliswaar stond er niets nieuws, maar uit de mond van een ander klinkt het anders dan uit de mijne. Ik heb even alle reden om mezelf vol te stoppen, maar het lukt me om niks weg te kauwen maar de emoties gewoon te doorstaan. Of dat op andere dingen nog effect heeft, weet ik nog niet. In elk geval wel op mijn broekriem die alweer een gaatje strakker kan.

En moet er nu iets naar boven of nog verder door naar zolder? Dan belandt het niet meer op de trap, maar loopt ik éven heen en weer. Gewoon, omdat het geen moeite is.

Ik ken mezelf amper terug, waarvan ik ronduit (dat mag wel) geniet!

Natuurlijk heb ik het gekocht omdat ik de schrijfster ken

2010-04-29T22:10:00.002+02:00

Maar als het alleen om die reden was, had ik het boek ook gewoon in de kast kunnen zetten. Daar misstaat het niet, met de frisse rode rug en wie er in bladert, wordt ook nog eens vrolijk van de luchtige opmaak.

Maar hier staat het niet in de kast, het ligt op tafel, tussen de kranten en andere papieren, want het is in gebruik. “Puur Gezond! Slank in 8 stappen”. Helaas geen acht passen, zulk snel resultaat belooft het boek ook niet. Maar wat het wel doet is simpel en moeilijk tegelijk. Het brengt me terug naar een gezonde levensstijl. Die van mij lijkt wel gezond: ik ben dol op groenten, eet drie maaltijden per dag, rook niet en drink maar zeer matig. Het liefst laaf ik mij met thee, water en af en toe melk.

Maar toch is er iets misgegaan, heel glijdend, maar desastreus. Het begon al langzaam toen mijn dagen zich gingen vullen met kantoorwerk in plaats van rondjes fietsen met mijn peuter. En nadat de huisarts opmerkte dat er wel eens wat af mocht, kwam er alleen nog maar bij. Eenmaal heb ik mijzelf, op het toppunt van mijn gewicht, op rantsoen gezet. Het werkte goed: in een paar weken was er vijf kilo af. Maar verder dan die vijf zakte het niet echt.

Nu voer ik dan, met Puur Gezond binnen handbereik, een wedstrijd met mezelf. Voordeel is dat ik altijd win, maar nadeel dat ik ook vreselijk van mezelf kan verliezen. Vooralsnog ben ik aan de winnende hand. De eerste stap: de tussendoortjes, blijkt zoveel eenvoudiger dan ik ooit voor mogelijk hield. Ook omdat ik stiekem in de maaltijden al een paar andere stappen gezet heb: minder zoet, liefst totaal niet, en meer eiwit, want dat vult. Ik had verwacht reuzehonger te hebben bij tijd en wijle, maar het tegendeel is waar. Nu zit ik na één kleiner bord eten dan normaal al vol. Ook tussendoor heb ik veel minder trek dan voorheen.
Maar verbaasder ben ik eigenlijk over alle gedachten en ervaringen die voorbijkomen: voorheen werd ik vooral gedreven door angst voor honger. Altijd een mueslireep op zak voor als het hongergevoel toeslaat, want wat als je het niet kunt stillen? Of eerlijk gezegd wist ik heel goed wat er dan gebeurde: mijn humeur zakte tot ver beneden peil en ik voelde me beroerd en oververhit. Nu durf ik al een beetje te duwen: laat ik eerst even dit doen en dan pas lunchen. Nog even en het wordt een kunst om drie keer per dag te eten. Maar die houd ik er wel in, want ik wil terug naar een gezond systeem, zoals het pakweg twintig jaar geleden was, zonder dat ik erbij nadacht. Het weer werkt mee: voor het minste geringste spring ik nu op de fiets om het éven te gaan doen. Als ik een half uurtje tijd heb, duik ik de tuin in met schep en hark.

De weegschaal is onverbiddelijk, die ziet geheel geen verschil. Mijn broeken gelukkig al wel een beetje, maar mijn energiehuishouding in elk geval veel. Na een paar dagen voel ik me al veel prettiger. Onlangs heb ik zelfs een heel concert gegeven op alleen maar een boterham met kaas en veel glazen water. Zonder honger, trek of flauwtes.

Volgens mij is het nu wel tijd voor Stap 2.

Jarig

2010-04-28T10:16:00.003+02:00

Vanaf vandaag zijn mijn zusje en ik even oud. Zou ze dat weten, vraag ik me weleens af. Ik weet het sinds een jaar of twaalf. Vol verbazing heb ik naar haar geboortedatum gekeken. Exact negen maanden na mij werd zij geboren, uit dezelfde moeder. Los van buikpijn, gaf het ook een gevoel van verbondenheid. Meer dan met het broertje dat nog weer een jaar later geboren is. Ik was amper uit die buik en zij zat er in.

Uit de rest van het verhaal kon ik wel opmaken dat ook haar komst niet gepland was. Ongetrouwd, geen huis, het leven bepaald niet op de rails. Het vervolg was wel heel verschillend. Om haar kwam er een bruiloft en werd een huis betrokken. Terwijl ze daar mee bezig waren, lag ik, een baby nog, in een kindertehuis. Hoe schrijnend moet dat geweest zijn voor onze moeder, je zwanger voorbereiden op de toekomst, terwijl je weet dat je je andere kind nooit vast zult houden, nooit zult zien.

Nog voor de geboorte van mijn zusje ging ik mijn eigen weg, naar mijn eigen gezin en toekomst. In volkomen verschillende werelden speelden onze levens zich af. Maar wel grofweg in dezelfde tijd: ieder jaar zijn we drie maanden even oud. We hebben gedanst op dezelfde muziek, hadden ons haar in dezelfde jaren ’80 kapsels, kenden de tijd van disco, punk, new wave. We werden rond dezelfde tijd moeder, zij net iets eerder dan ik, en zijn allebei kinderen van de generatie Nix.

We hebben elkaar nog nooit gezien en nooit gesproken. En als het aan haar lag, zou dat ook zo blijven, maar dit jaar heb ik een plan. Ik stuur haar een kaart. Ik schrijf hem vandaag, op haar verjaardag, omdat het tijd wordt, na zoveel jaren, om eindelijk weer iets met elkaar te delen. Al is het maar een kaart die eerst door mijn en daarna door haar handen is gegaan.

Aan de grond genageld

2010-04-17T09:48:00.000+02:00

Ik kijk maar zelden in de spiegel. En als ik dat doe, gaat het meestal om een detail, omdat ik wil zien wat dat pukkeltje is dat ik voel. Of om eerlijk te zijn: omdat ik eraan wil krabben en friemelen. Of omdat ik op het allerlaatste moment wil weten of ik niet als een complete heks het huis verlaat en mijn haar alle kanten op steekt. Hoe dat ook, het is meestal een flitsende momentopname. Eigenlijk weet ik beter hoe jij eruit ziet dan dat ik dat van mezelf weet. Ik herken jou duizenden malen eerder dan mijzelf. Als ik een vriendin ophaal bij de trein, herken ik haar al van verre tussen al het uitstromende treinpubliek. Door haar houding, haar haar. Als ik mezelf zou moeten zoeken, zou ik wachten tot iedereen weg is en er eentje overblijft.

Toch sta ik aan de grond genageld, net voorbij de bloemkool, als ik mezelf zie lopen. Het korte bruine jasje, de te brede billen eronder in een net verkeerde maat spijkerbroek, het donkere, krullende haar en als niet te verwaarlozen detail, een wat slordig onder mijn jasje uitstekende bloes. Ik loop naar de melk toe, met een mandje in mijn hand, terwijl ik met mijn karretje niet meer van m’n plaats kan komen van schrik. En dan, net voor de afslag naar de koeling, kijk ik om. Ach, ik draag een bril!

Even schiet door me heen: zou ik dan toch een tweelingzus hebben? Als kind al kon ik over haar fantaseren. We wisten niet van elkaars bestaan, maar ineens kwamen we elkaar tegen en toen bleek natuurlijk een ongelofelijke band tussen ons te bestaan. Zo’n rare wens is dat niet: over zo’n verhaal bestaat een gewilde kinderfilm en ooit leerde ik dat er boeiend onderzoek gedaan is onder eeneiige tweelingen die na de geboorte gescheiden zijn en volkomen onwetend van elkaars bestaan opgegroeid zijn.

Het zou kras zijn als het echt mijn tweelingzus zou zijn. Ik ga er maar even niet van uit, maar vervolg mijn weg langs de pasta en tomaten in blik. En ik neem me voor de komende weken elke dag boodschappen te gaan doen, in de hoop haar nog eens tegen te komen. Voor die gelegenheid laat ik alvast een fotootje van mezelf in mijn jaszak glijden, zodat ik dan even kan checken of ze echt op me lijkt, want zoals ik al zei: ik zou mezelf pas herkennen als ik als laatste stond te wachten. Op mij natuurlijk.

Zoon is een held ( 1 )

2010-04-13T12:55:00.003+02:00

Soms zijn mensen die mij kennen volkomen stupéfait als ze het horen: ik heb ware arachnafobie. Ik praat tegen vliegen, vang zilvervisjes voor m’n kat (die ze vervolgens ook weer vangt en opeet), heb amper erg in een hooiwagen, verblik nog niet van een wesp of bij ondanks steken in het verleden, maar een spin jaagt mij regelrecht in de gordijnen. Of vandaag juist niet, want daar zat ie. En de gedachte dat ik daar geen minuut eerder nog achteloos pal naast stond om iets in de vuilnisbak te doen, vervult me met een honderdvoud van afgrijzen.

Laat ik wel even melden dat kleintjes me nou weer niks doen, al ben ik wel zo wreed ze naar een ander leven te brengen als de vorm me niet aanstaat. Niet uit designoogpunt, maar omdat ik vrees dat zij ooit van het grote foute soort zullen blijken te zijn. En dat moment wacht ik niet af.

Zo’n moment beleefden we vandaag. Of eigenlijk ik, want verder was het nog stil in huis. Maar ik wilde graag dat het een we-moment was, toen ik na een panische sprong achteruit een paar meter verderop tot bedaren probeerde te komen. Met wie kon ik dit eens gaan delen? Of eigenlijk vooral: wie zou ik kunnen vinden die die spin voor mij weghaalt? Zo hulpeloos ben ik zelden. In de loop der jaren heb ik er al veel geplet, maar altijd op plaatsen waar ik gewoon bij kan. En wat ik niet kon pletten, ging in de stofzuiger.

Natuurlijk heb ik me altijd al afgevraagd hoe ik aan deze afwijking kom. Ik kan me niet anders herinneren dan dat die angst er is. Mijn vroegste herinnering er aan is in mijn kleutertijd geweest. Beetje naar dat een van mijn eerste herinneringen er een is van een heel groot, eng beest pal voor m’n neus op de muur. En mijn harde gil, zelfs die weet ik nog, en mijn ontzettend dappere vader die in minder dan twee tellen de trap oprende. Eerder diezelfde dag vond ik het ook al vervelend, want er had er een gezeten in het hoekje van mijn kamer en mijn moeder had beloofd ‘m te zoeken. Nergens had ze ‘m meer gevonden, dus hij was vast naar buiten gegaan, meldde mijn moeder nog hoopvol toen ik wilde gaan slapen. Ik kreeg van beiden nog een nachtzoen, draaide me om en daar zat ie. Ik denk, in retrospectief, dat dat de dag is geweest dat mijn afkeer overging in angst.

Zoon is een held ( 2 )

2010-04-13T12:54:00.002+02:00

Maar hoe het werkelijk zat met het ontstaan van die angst, ontdekte ik jaren en jaren later, toen ik bij mijn ouders op bezoek was, die inmiddels op een boerderij waren gaan wonen. Terwijl ik rustig in de kamer achter de krant zat, hoorde ik een ijselijke gil vanuit de achterhal. Ik rende er natuurlijk heen en daar stond mijn moeder, op van de zenuwen, wijzend naar een spinnetje. Okee, geen heel plezierig formaat, maar ook niet iets waar ik nou beroerd van werd. Ik trapte erop en maakte m’n schoen schoon. Mijn moeder hijgde nog een tijdje na. “Ik wist niet dat jij zo bang voor spinnen was.” “Als de dood, maar ik heb altijd geprobeerd het te verbergen.” En toen viel het kwartje. Die angst moet ze toch overgedragen hebben. En die dag dat ik als vierjarige haar gevraagd had naar die spin te zoeken, moet ze doodsangsten uitgestaan hebben, bij elk speelgoedje en laken dat ze verplaatste in mijn kinderkamer.

Een paar jaar later kwam zoon. Al snel was ik met hem alleen en nam ik me één ding zeker voor: “ik wil niet dat hij zo’n angst ontwikkelt als ik. Mijn eigen angst verberg ik niet, maar ik wil ‘m ook niet overdragen.” Dus als ik een spin zag waar ik zelf nog prima tegen kon, haalde ik hem als klein ventje erbij en liet hem het beestje bestuderen en aanraken. Zoon vond alles interessant, dus ook zo’n kriebelaartje. Toen hij eens van vriendjes een set griezelbeesten kado kreeg, mocht hij er mee spelen, maar moest hij ze na het spelen aan mij afgeven, zodat ze in een speciale envelop opgeborgen werden. Nooit mochten ze blijven slingeren, want ik vond ze eng. Ik drukte hem op het hart er nooit, maar dan ook nooit een grapje mee uit te halen naar mij toe. Hij vond het geweldig jammer, maar verzon uiteindelijk maar andere grapjes.

Op een ochtend kwam ik beneden in de keuken. Zoon, inmiddels dertien, verontschuldigde zich voor een vlek op het plafond. “Hoe komt die daar dan?” “Van mijn schoen.” “Wat moet jouw schoen op het plafond?” “Eh, nou, eh, er zat een spin en ik wist dat jij dat naar zou vinden, dus ik heb hem even weggehaald.” Ik kon hem wel zoenen! Maar inmiddels was zoon op een leeftijd dat hij dat vooral niet wilde, dus heb ik uitgebreid bedankt en wat lekkers op z’n brood gedaan.

Een week geleden hoorde ik aan het begin van de avond rare geluiden op de trap. Viel hij nu naar beneden? Nou ja, er klonk geen ‘au’, dus het zou wel meevallen. “Je wilt het niet weten”, riep hij toen ik natuurlijk toch nieuwsgierig werd. “Er zit een spin, maar het is hier te donker, ik kan ‘m niet meer vinden. Blijf maar daar.” Rommel, rommel, rommel en toen triomfantelijk: “ik heb ‘m!”

Zoon is een held ( 3 )

2010-04-13T12:28:00.003+02:00

Maar daar sta ik dan, vanochtend. Met een paar meter bij me vandaag die grote zwarte vlek op het gordijn van ongebleekte katoen. Meer in dan op. Zoon slaapt, ik ben wakker. Hier blijven staan lost niets op. Zo ver ik kan kijken zie ik geen aanwezige buren, maar ik waag het er toch op. Schoenen en jas aan en snel even kijken. Eentje is nog thuis, maar slaapt. Dan ziet de buurvrouw me lopen. Moedig besluit ze mee te gaan als ik verteld heb van de spin, maar ik zie al gauw dat deze haar ook te groot is. Ik bel nog twee vrienden maar die zijn onbereikbaar. Dan zit er niets anders op. Ik ga naar boven, naar zoon. “Wat doe je hier? Ga dan naar beneden en zorg dat ie niet wegloopt”, mompelt hij nog half in slaap. Terwijl ik de wacht houd, gewapend met een grote schoen, hoor ik voetstappen op de trap. “Jeetje wat een joekel”, vindt zoon ook. Hij wil een vlek in het gordijn voorkomen, maar mij maakt het al niets meer uit. “Mag ik in de gang wachten?”, vraag ik laf. Ik vertrek naar boven en wacht op een klap. Die komt niet. Wel hoor ik wat gerommel. “Kunnen spinnen tegen water?” Water? Wat wil hij nou gaan doen? De plantenspuit erop richten? “Ze kunnen verdrinken”, roep ik terug. Weer hoor ik wat gerommel, daarna de deur en het doortrekken van de wc. Kom maar, klinkt het blij van beneden. Hij heeft de beker nog in zijn hand. “Hier heb ik wat water in gedaan en daar heb ik ‘m van bovenaf ingeschoven. Daarna heb ik ‘m in de wc gegooid, maar toen kroop hij er bijna uit.” Details die ik niet persé wil weten. Maar nu is ie dan echt weg. Voor de zekerheid heb ik nog een keer doorgetrokken en bij de buurvrouw een beetje chloor gehaald. Ik wil toch niet het risico lopen dat ik straks zit en .....

Op dit moment zou ik zoon wel dood willen knuffelen, maar ik houd het beschaafd. Ik schrijf een stukje. Bovendien slaapt hij allang weer, natuurlijk.

Een drietal wandelt

2010-04-06T14:17:00.002+02:00

De zon schijnt eindelijk eens onophoudelijk, geen wolk te zien. Een drietal wandelt voorbij. Een jonge man, een vrouw achter en een oudere man in een rolstoel. Als laatste valt mijn oog op de oudere man. Ik schrik van zijn ingevallen gezicht, maar vooral van het feit dat hij zit. Een paar weken geleden liep hij nog voorbij en alle jaren daarvoor ook, dagelijks zelfs. Dan zag ik hem met zijn blonde labrador, de enige hond waar mijn buurhond van op tilt sloeg. Maar vasthoudend als hij was aan zijn dagelijkse rondje, liep de man nooit een eindje om om de twee schreeuwerds uit elkaar te houden.

Ik wil niet weten waarom hij zit terwijl de anderen lopen. Ik wil niet weten waarom hij nog maar de helft is van wat hij was. Ik zal het weten wanneer hij niet meer voorbijkomt.

Amerikaans wc-papier

2010-04-05T00:03:00.004+02:00

Al een paar keer eerder had ik het in mijn handen, het pak Amerikaanse wc-papier, maar nee, een euro duurder dan het ook al prijzige andere papier, met ook nog eens minder rollen, trok me niet over de streep om het te kopen. En zo twijfel ik ook dit keer.

Maar nu besluit ik het toch mee te nemen. Met een pak van het andere kringlooptoiletpapier dat ik normaal koop. Het Amerikaanse pak bevat vier rollen, het Nederlandse zes, maar toch blijken ze even zwaar te zijn. Vijfhonderd vel per rol, adverteert het pak, naast heel veel andere redenen waarom je het vooral zou moeten kopen. Door gebruik van windenergie is er minder CO2-uitstoot. Een mooi argument, ware het niet dat het de halve wereld over gereisd heeft om hier te komen. En niet in een zeilboot, gok ik maar.

De rollen zijn iets breder dan de vertrouwde rollen, maar niet persé veel dikker. Wel bevatten ze veel meer papier en minder lucht. De velletjes zijn vierkant en daarmee korter dan de vellen die ik gewend ben. Zo kan ik ook aan 500 per rol komen, denk ik grimmig. Maar bijzonder is eigenlijk vooral dat ze dun, maar wel stevig zijn. Zolang je er geen water mee wilt op deppen, want dan valt het uit elkaar.

Maar voor het doel waarvoor ik het gekocht heb, gewoon toiletgebruik, voldoet het prima, ondanks de ultiem dunne velletjes. Het lijkt enkel, maar blijkt na nadere inspectie en een boel gefriemel toch dubbel te zijn.

Nu nog even meten en dan weet ik of ik die euro extra er voortaan voor over heb. Als het niet alleen evenveel weegt, maar in totale lengte ook hetzelfde is als mijn vertrouwde papier, is het jammer voor die Amerikaanse schone fabriek, maar dan blijf ik bij mijn oude merk. Behalve als ik ga kamperen, want dan is zo’n beknopte rol wel een heel handige ruimtewinner!

Mijn vertrouwde merk heeft zes rollen per pak, met elk 200 velletjes, totaal dus 1200 vellen drielaags toiletpapier. Het Amerikaanse pak heeft volgens eigen zeggen 500 vel per rol en telt vier rollen per pak, wat neerkomt op 2000 vellen in één pak, tweelaags.
Nu nog de lengte: 1200 vel keer 12 cm is 14400 cm, dus 144 meter wc-papier in één pak. De andere: 2000 vel keer 10,5 cm is 21000 cm, dus 210 meter!

En dan de kosten:
het Nederlandse pak kost ca. 2,50. Het Amerikaanse pak is 1 euro duurder. Maar voor 210 meter Nederlands papier zou ik ongeveer 3,70 betalen. Net iets meer dan het ingevlogen papier uit de States.
America, here we come!

Visite

2010-04-04T23:47:00.002+02:00

Al jaren is het bij ons gebruik om een foto te maken van de jarige en dus neem ik mijn camera mee als ik op verjaarsvisite ga bij de broer van mijn zusje. Mijn zusje is er al lang niet meer, bijna negen jaar geleden overleed ze. Twee jaar geleden ontmoette ik haar broer voor het eerst. Van elkaars bestaan hebben ze nooit geweten.

Ik zie legio verschillen tussen die twee. Zoveel als zij van kleren hield, zo weining kunnen die hem boeien. Zij werd nooit meer dan een klein opdondertje, hij torent overal bovenuit. Haar haar was dik en stevig, het zijne dun. Maar als ik naar zijn handen kijk en zijn ogen, amandelvormig en net iets te ver uit elkaar, zie ik haar. Zelfs als ik hem hoor praten, hoor ik haar erdoorheen. Dezelfde woordkeus en intonatie. En ze hebben dezelfde licht verstandelijke beperking.

Dat alles gaat door me heen als ik naar de foto’s van de jarige kijk. En met een schok herinner ik me wat zijn begeleidster tijdens de koffie tegen me zei. Ik was de eerste visite op zijn verjaardag. Voorheen ging hij op z’n verjaardag zelf maar ergens op bezoek, zodat hij op die ene bijzondere dag tenminste niet alleen was.

De honderdjarige

2010-03-15T20:59:00.006+01:00

Bijna een jaar geleden at ik taart met een honderdjarige, een indrukwekkende leeftijd. Ik kan me amper voorstellen hoe het leven er uitzag toen zij geboren werd. Er was geen tv, geen telefoon, zelfs nog geen radio volgens mij. De meeste mensen reden geen auto, wel fiets, maar zelfs de trein was nog bijzonder. Files bestonden niet, elektrisch licht al wel, maar dat had lang niet iedereen. Stromend water, ook zoiets dat lang niet in alle keukens te vinden was, laat staan in de badkamer. En sommige dingen, zoals wc’s, wil ik niet eens weten.

Honderd jaar is lang. Er is heel veel in gebeurd, mooie dingen, minder mooie dingen. Er zijn uitvindingen gedaan, maar er zijn ook zaken verdwenen. De rust, bijvoorbeeld, de stilte. Treintjes op plekken waar je ze nu niet meer zou bedenken. Hoewel, dat laatste is niet helemaal waar. Terwijl ik in Alkmaar sta te wachten op de bus, vraagt een vrouw mij of dit de halte is voor de bus naar Bergen. Het is de eerste keer, moet ik weten, nog nooit is ze met de bus naar Bergen gereisd. Wel met de auto, en vroeger met de trein. De trein? Ik heb er nooit een trein gezien. Maar wel zeker, weet ze me te vertellen, de trein van Alkmaar naar Bergen aan Zee, en feilloos noemt ze me de route via straten waar ik nooit rails heb gezien.

Ik ben op weg naar een honderdjarige. Een zwijgende honderdjarige, want deze staat weliswaar bol van de woorden, maar zegt niets. Het is mijn favoriete boekwinkel, de Eerste Bergensche Boekhandel, die op de kop af 100 jaar oud is. Reden voor een feestje, vinden de eigenaren, en een feestje van een boekwinkel is natuurlijk een boek. En dus kwam dat er: Bergen door de ogen van Bonda. En laat Bonda nou toevallig, of misschien niet toevallig, de oprichter van de Eerste Bergensche Boekhandel zijn. Een van de dingen die Bonda gezien heeft, is het treintje van Alkmaar naar Bergen aan Zee, via Bergen binnen natuurlijk. En verder zie je door zijn ogen en zijn fotolens de rust van honderd jaar geleden, heel veel rust. Prachtige beelden van stilte.

Getsie!

2010-03-11T18:47:00.001+01:00

‘Getsie, je denkt toch niet dat ik dat eet! Net nu ìk daar zin heb, ziet het er zo goor uit. Had je niet even kunnen zorgen dat je ook nog versere in huis had, iets dat ik met goed fatsoen in m’n mond durf te stoppen. Ik word al misselijk als ik er naar kijk.’

Dat hoorde ik allemaal toen hij alleen maar vroeg: ‘Zijn er nog andere tomaten?’.

Opamacaroni

2010-03-09T16:21:00.002+01:00

We hebben omavlees, genoemd naar mijn oma van moeders kant, héél soms omarodekool, een recept van mijn moeder, omaandijviestamppot, als ik er eens per jaar spekjes doorheen doe en opamacaroni. Vanavond eten we opamacaroni. Dat doen we niet vaak, maar het is altijd weer lekker.

Toen mijn vader, destijds achterin de vijftig, een eigen huishouden ging voeren, had hij een klein probleem. Afwassen, strijken, stofzuigen, dat ging allemaal wel. Maar koken had hij altijd met volle overtuiging aan zijn vrouw en dochters overgelaten. Hij had het zich gemakkelijk kunnen maken met de kant-en-klaar maaltijden die er in die tijd al waren, maar dat was niets voor hem. Want hij hield van echt lekker eten, vers bereid. Dus schreef hij zich in voor een kookcursus voor mannelijke vijftigplussers en zo ontstond de opamacaroni, naast nasi zijn meest befaamde gerecht.

Die nasi heb ik nooit geproefd, helaas. Het was de schotel waar hij het meest trots op was. Met op de tweede plaats de macaroni. Die ene keer dat we dat kwamen eten, zaten we met zijn vieren in de tuin, in de schitterende avondzon aan de plastic tuintafel. Die tafel doorstond onze proef niet, maar het recept van de macaroni wel en op dagen dat ik vooruit wil koken voor de dag erna of al weet dat we niet tegelijkertijd kunnen eten, komt dat weer uit de kast.

Eigenlijk is het heel simpel en zit het geheim ‘m in het pakje macaronikruiden dat erdoor gaat, iets dat geheel tegen mijn idee van goed koken in gaat. Maar ik proef er een vleugje van mijn jeugd in en zoon een vleugje opa. En dus mag het, heel soms, onze opamacaroni.

Tussen de middag lopen we samen naar huis

2010-03-01T21:46:00.000+01:00

Tussen de middag lopen we samen naar huis. Eerst de straat van school uit, dan rechtsaf langs de singel, naar links de brug over en een stukje over het kerkplein. Daar gaan we soms rolschaatsen, want het plein is geasfalteerd. Zo heerlijk glad onder die wieltjes. Dan komen we langs Bol, de kleine supermarkt op de hoek, nog even de Borretweg over en dan zijn we er bijna.

We eten brood en krijgen elk een beker melk. Uit flessen, maar een paar jaar eerder nog kwam dat uit een zak. De melkboer bracht zakken melk, waar mama dan een blauw plastic kannetje voor had waar die zak precies goed in bleef staan. Aan de schenkkant werd er een grote hoek afgeknipt, aan de andere kant een kleine. Maar nu zit de melk in flessen, met van die doordrukdopjes die je heel moet zien te houden, want dan kunnen ze er weer opgedrukt worden als de fles nog niet leeg is. En die gaat niet gauw leeg, want zoveel melk krijgen we niet. Ik mag maar één beker en Betty moet er één. Elke maaltijd weer zit ze met grote ogen vol afgrijzen naar die beker te staren. Ze kauwt haar wangen vol brood en kijkt naar die beker. En ze kletst, de hele maaltijd door. Daarom duurt en duurt het maar, ook al hoeft zij maar twee boterhammen te eten.

Al haar maaltijden zijn helemaal afgemeten. Een beker melk is ook niet zomaar een beker, maar een afgemeten hoeveelheid, 150 ml. Inmiddels kan mama natuurlijk wel inschatten hoeveel 150 ml is in onze bekers. Met die melk moet ook een batterij pillen naar binnen. Ik wil haar best helpen, maar het mag niet. Ze zijn niet voor mij. Jammer, ik wil ook wel pillen. Als mama niet kijkt, krijg ik een keer zo’n grote witte. Kalktablet heet het en het ziet er uit als een heel erg lekker pepermuntje. Jammer, zo smaakt het niet. Een beetje zoetig, maar vooral saai en korrelig.

Als Betty kokhalzend haar melk en al die pillen weggewerkt heeft, mogen we naar buiten. We krijgen elk een aardappelschilmesje om grasjes weg te snijden tussen de tegels op het voorpad. Daar schijnt de zon tussen de middag, dus dat is heerlijk om te doen in de lente. We hebben een plastic bakje waar we het afval in stoppen. Samen spelen lukt niet altijd, maar zo’n karweitje kunnen we prima met z’n tweeën. Ik heb dan nog niet door hoe anders mijn zusje eigenlijk is.

Bertil en ik spelen op mijn kamer

2010-02-28T20:02:00.000+01:00

Bertil en ik spelen op mijn kamer. Sinds we uit de tuin mogen, zijn we vriendjes van elkaar. Tot die tijd konden we alleen maar naar elkaar kijken, roepen en scheppen zand gooien. Hij bij zijn achterhekje, ik bij onze haag aan de zijkant van de tuin.

Maar nu zijn we al wat ouder, al zes, en spelen we woeste spelletjes. We kruipen samen in een slaapzak op het bovenste bed van het stapelbed en laten ons eraf vallen. Elke keer weer geeft het een geweldige bonk. Betty doet niet mee. Wil dat ook niet eens, zo’n stom, wild spel. Ze tekent en kleurt liever aan het gele tafeltje.

Als het bijna tijd is voor Bertil om naar huis te gaan, moeten we opruimen van mijn moeder. Mijn zusje ruimt haar tekenspullen weg, maar wij hebben vanmiddag heel wat meer overhoop getrokken. Pfff, dat moet dan allemaal weer in kisten en in de kast en daar hebben wij natuurlijk helemaal geen zin in. Bertil heeft een geweldig plan: we proppen het op de onderste plank van het gele tafeltje en onder het stapelbed. Niemand die het ziet. Opgeruimd is opgeruimd tenslotte. Betty vindt het dom. “Als mama dat ziet, wordt ze hartstikke boos hoor”, waarschuwt ze ons. Als we al snel beneden komen melden dat we klaar zijn, krijgen we nog een laatste kans om goed op te ruimen. “Nu al? Alles wat ik nog vind gaat rücksichtslos weg!” Rücksichtslos, een van de lievelingswoorden van mijn moeder, volgens mij. En al versta ik nog niks over de grens, de betekenis van dit woord ontgaat me nooit. Maar het weegt niet op tegen mijn grenzenloze vertrouwen dat ze niet onder het bed zal kijken en het tafeltje beslist over het hoofd zal zien.

Wanneer later de vuilniszak vol spullen, inclusief mijn zo geliefde blikken gitaar, aan de straat staat te wachten op de vuilnisman, ben ik vele tranen verder. En de wijsheid dat ik soms, heel soms, beter naar mijn grote zus kan luisteren.

Het eerste huis

2010-02-27T17:30:00.002+01:00

Het eerste huis dat ik me kan herinneren is het rijtjeshuis. Of nee, eigenlijk was het een twee-onder-een-kap-woning, maar dat klinkt een stuk groter dan het was. Een hele rij met twee-onder-een-kapwoningen aan de rand van een dorp. Stad noemde iedereen het, maar hemel, wat was het een dorp. In elk geval voor ons. We leefden in een paar straten in onze buurt, waar onze vriendjes en vriendinnetjes woonden.

In mijn beleving waren er vroeger veel meer kinderen dan nu, maar als ik in gedachten alle voordeuren langs ga, valt de oogst in ons blok bitter tegen. Naast ons waren de kinderen al volwassen, de buren daarnaast had ook al heel grote jeugd, waarvan een deel de deur uit was. Pas veel verderop woonden twee kleine meisjes.

Bij ons om de hoek woonde tante Paula. Natuurlijk geen echte tante, net zo min als tante Ger naast ons familie was. Maar zo noemde je de kennissen en vrienden van je ouders, tante of oom. Maar niet de ouders van mijn vriendje Bertil. Hun tuin grensde aan de onze, maar buurman en buurvrouw noemde ik ze niet. Ik probeerde een aanspreektitel zoveel mogelijk te vermijden. Soms perste ik er ‘mevrouw’ uit en als ik haar echt moest roepen, noemde ik haar maar bij haar functie: “Moeder van Bertil”, riep ik dan, diep ongelukkig. Gek genoeg kwam ze dan wel, dus echt vreemd was het blijkbaar niet.

Misschien mocht ik haar ook wel tante noemen, maar dat vond ik haar niet. Ze was streng, veel strenger dan mijn moeder. Bertil moest staand, met zijn laarzen nog aan, in een emmertje bij de achterdeur plassen als hij naar de wc moest. Binnenkomen was verboden voor vieze jongetjes. Daarom begreep ik totaal niet waarom hij altijd naar huis rende als hij bij mij speelde en ineens moest plassen. Bij ons mocht je tenminste gewoon op de wc.

Carnaval in Deventer

2010-02-21T23:12:00.002+01:00

Ik had het nog nooit gezien, Deventer Carnaval, maar het blijkt er werkelijk te zijn. Een handvol feestvierders tussen winkelend publiek, heel anders dan in het Zuiden, waar het hele leven een paar dagen lang carnaval is. De vrolijke muziek klinkt wel aanstekelijk, mensen blijven even staan kijken, maar daarna slokt de dagelijkse werkelijkheid hen weer op en worden die kleurige mensen een eilandje op het plein.

Een nieuw masker

2010-02-21T23:09:00.002+01:00

Na het kappersdebacle een half jaar geleden - ondanks al mijn tegenwerpingen knipte de kapster mij een Coupe de Poedel - ben ik een gewaarschuwd mens in de kappersstoel. Dus angstvallig volg ik de handen, kam en schaar van de nieuwste die haar vingers in mijn haar mag steken. Maar werkelijk, ze luistert. Ze knipt er slechts de puntjes vanaf en met een minimum aan materiaal maakt ze er het hoofd van waarin ik mij thuisvoel.

“Dit ben ìk”, kir ik tegen de spiegel.

“Ja, natuurlijk”, antwoordt de verblufte knipster.

Vervolgens legt ze uit hoezeer ik nog meer mijzelf word met een haarmasker. Een haarmasker? Een soort conditioner, maar dan anders. Het moet zeker een half uur blijven zitten, na het wassen, vertelt ze nog. Je haar knapt er geweldig van op.

Verrijkt met een pot haarmasker, genoeg voor vijftig jaar, een tube creme voor krullen, en een iele portemonnee verlaat ik de zaak.

Maar nu zit ik dus met dat haarmasker. Na het wassen wil ik me afdrogen en aankleden, want haarwassen doe ik onder de douche. Aankleden wil natuurlijk niet met een kloddermasker in je haar. Al m’n goeie goed onder de smurrie. Of ik kleed me eerst aan en smeer dan. Maar een half uur later moet dat spul er onder de douche weer uitgewassen worden. Aangekleed.

Intussen staat die pot dus vooral de badkamer te versieren. Tot ik een lumineuze gedachte heb. Ooit komt die, daar ben ik van overtuigd. Tot die tijd ben ik gewoon maar een beetje mezelf...

Dansende man

2010-02-18T12:14:00.004+01:00

‘Hè, gatsie!’zegt vriendin M.
‘Ja, hij wilde alleen met mij dansen. Een oude man al. Maar eigenlijk helemaal niet eng of vies, al hield hij wel de hele tijd mijn hand vast.'

Het is zondagmiddag, ik zing af en toe een liedje met de band. De muziek is vrolijk en tussen het zingen door dans ik met een paar anderen. Hij hoeft er geen tel over na te denken als ik hem gebaar mee te doen. De rest van zijn gezelschap blijft zitten, maar hij pakt meteen mijn hand. Na een paar nummers vind ik het tijd voor pauze.
Wat later vraagt hij of ik nog eens wil, maar nee, nu even niet. Misschien wil mijn buurvrouw, opper ik, maar naast mij wordt heftig geschud. En ook de man vindt dat geen optie. Later, beloof ik dan maar.

En ja hoor, zodra ik de dansvloer weer op wil, komt hij mee. Vreemd is het wel. Zodra hij mij loslaat is hij het ritme kwijt. ‘Kunt u de muziek niet goed horen?’, schreeuw ik in zijn oor. ‘Jawel.’ Ineens zie ik tranen in zijn zo vrolijke gezicht. ‘Maar door een hersenbeschadiging reageren mijn voeten niet op mijn oren. Ik vond het vroeger zo heerlijk om te dansen en kon het zo goed.’
‘Reageren ze dan wel op uw handen?’, wil ik weten. ‘Ja, dat wel. Daarom dans ik met jou, jouw handen geven voortdurend het ritme aan.’Ineens zie ik het verschil met de andere dansende mensen. Als ik dans, beweegt alles.

Ik grijp zijn handen nog eens goed vast en lachend dansen we samen de zondagmiddag door.

The lecture

2010-02-10T00:00:00.000+01:00

Bij toeval viel mijn oog erop: Genootschap Nederland Engeland. En er bleek een lezing te zijn, de volgende dag al, over wat het engels te danken heeft aan het nederlands. Dat wij van alles lenen uit het engels is al jaren bekend. Maar dat er omgekeerd ook een beweging geweest is, is nieuw voor mij, dus dat wil ik wel eens horen.

Als ik aan kom rijden zie ik ze al zitten, de leden van het genootschap. Niks voor mij, schiet door me heen. Keurige, grijze mensen zie ik. Ik zal veruit de jongste zijn en hemel, waarom heb ik nou dat alternatieve vest aangetrokken. Dus rijd ik schielijk door. Gelukkig moet ik een blokje rijden om weer naar huis te kunnen, want onderwijl bedenk ik me. Doe nou niet zo suf, je was gewoon nieuwsgierig. Dan moet je wel gaan kijken. Een hele preek steek ik af in die stille auto. En dus draai ik de straat weer in en zoek ik een parkeerplaats. Nog net op tijd schuif ik het te kleine zaaltje binnen. Ik betaal keurig bij de ingang en noem mijn naam. Er is nog net een stoel voor mij, dus komt met de laatste gast ook een extra stoel mee naar binnen. Voordeel is dat we helemaal vooraan zitten.

Als ik na een tijdje eens rondkijk, blijk ik niet eens de enige van mijn leeftijd te zijn. Ik zie nog twee mensen die beslist onder de vijftig zijn. Van de rest betwijfel ik het. Maar dat geeft niet, ik ben er voor de lezing en die is leuk. Het begint met het ontstaan van de mens en buiten mijn zicht wijst de lecturer de lijnen aan die de mens gereisd heeft over de wereld. Bij Stonehenge legt hij uit dat mensen taal gehad moeten hebben om zoiets te kunnen bouwen. Hoe krijg je anders met vereende krachten zo’n bouwwerk overeind? En zo belanden we in het reizen van taal en de invloeden die Engeland ondergaan heeft. De Romeinen komen langs, de Galliërs, de Vikingen, de Anglo-saksen natuurlijk. En met hen allerlei talen en invloeden.

Smullen zijn de teksten die voorbijkomen. De lijst met uitgeschreven getallen in diverse talen, gegroepeerd naar afkomst. Ik herken het zweeds en het fins, het nederlands natuurlijk, engels, italiaans, grieks, latijn, spaans, frans en portugees. Het russisch is even verwarrend, want het lijkt op servisch. Het Onze Vader in oud-engels is heel bijzonder en Chaucer blijkt onvervalst nederlands tussen zijn engelse woorden te gebruiken. Ik vermaak me prima, maar het vermakelijkst is wel dat de Brit die de lezing geeft er bijna niet van te overtuigen is dat ik ‘gewoon’ Nederlands ben. “Ja maar dan heb je toch beslist heel lang in Engeland gewoond.” Sorry, nee, ook niet. Troostend is in elk geval dat hij niet kan horen uit welke windstreek mijn Engels komt en uit welke sociale laag ik kom. Gelukkig blijkt dat dan te kloppen!

Oefening in recht

2010-02-06T23:25:00.000+01:00

Of er nu iets misgegaan is op de kleuterschool of dat er iets verkeerd zit in mijn hoofd weet ik niet, maar ik heb geen gevoel voor recht. Of voor scheef, want dat hangt nauw met elkaar samen. Van een afstand kan ik het wel een beetje zien, maar een schilderij ophangen is lastig. Of, zoals ik ook eens gedaan heb, twee identieke lijstjes onder elkaar die dan mooi moeten lijnen.

In de loop der jaren heb ik al wel iets bijgeleerd. Mijn wandversiering ziet er, volgens mij althans, een stuk beter uit dan de steeds net iets te scheve posters twintig jaar geleden. Die wilde ik graag recht aan de muur hebben. Foto’s daarentegen plakte ik gewoon opzettelijk scheef in. Dat kan nooit misgaan. Het enige is dat het album er ernstig gedateerd uitziet, wat dan gelukkig weer de aandacht afleidt van de kapsels en kleren waar je je zelfs met carnaval niet meer in zou durven vertonen.

Toch wil ik het wel kunnen, keurige lijnen trekken, foto’s recht inplakken. Maar dat vergt oefening. Daarom ben ik geweldig blij met mijn nieuwe oefenplakboek. Een paar keer per week ga ik er rustig voor zitten en plak ik, liefst zoveel mogelijk, stickers in een boek. Wie al die mannen zijn, ik heb geen idee, maar mijn uitdaging is zoveel mogelijk plaatjes zo netjes mogelijk plakken. In één keer goed, want je kan ze niet loshalen zonder ze te bederven. Heeft iemand zin in een (redelijk) netjes geplakt voetbalboek over een paar weken?

De foto

2010-02-02T14:27:00.000+01:00

Vannacht was hij er ineens weer, mijn vader. Gelukkig komt hij niet zo vaak in mijn dromen langs, al vind ik het al slapend totaal geen probleem. We kregen een pittige discussie. Naar aanleiding van iets dat gebeurde – waarom verdwijnt zo’n aanleiding dan meteen uit mijn geheugen? – vertelde hij over een foto die hij ooit in Barcelona gemaakt had. Ach ja, die had ik ooit wel gezien, maar bijzonder kon ik ‘m niet vinden. “Niet bijzonder? Onbegrijpelijk, het is juist zo’n prachtig plaatje, met die schuine lijnen erin die voor spanning zorgen.” Ik had hem expres nooit ingeplakt – in werkelijkheid de rest ook niet - , want het was zo’n standaard vakantie-in-een-hotel-foto. En dus moest ik van hem zoeken in de mapjes met foto’s van Barcelona. Nee, zelf kon hij dat niet, want hij was dood en een dode kan niet in fotomapjes bladeren. Toch zat hij daar springlevend voor me.

Bijzonder toch, hoe in dromen alles door elkaar kan lopen. Een deel is best te verklaren, maar waarom mijn vader juist nu kwam spoken, weet ik niet. Tenzij het te maken heeft met degenen met wie hij naar Barcelona was. Een van hen ligt nu ernstig ziek in het ziekenhuis. Bijna was hij dood geweest. Zou dat de figuur op de foto zijn geweest?

Ik ga straks toch eens zoeken. Alle foto’s zitten nog keurig in mapjes in een doos. En misschien vind ik ‘m nu dan toch bijzonder. Dan komt ie in een lijstje, op de piano.

5 december 2003

2010-01-30T21:05:00.002+01:00

Het komt ineens weer boven, die vreselijke Sinterklaasavond zes jaar geleden. De laatste Sinterklaas met mijn vader, ernstig ziek al, al blijven we nog hopen op een klein wonder. Een Sint Nicolaasfeest zonder kadootjes, omdat winkelen te vermoeiend is en de stemming niet echt in de gloria.

Dus hebben we drankjes en lekkere hapjes, alleen voor zoon nog wel een paar pakjes, en houden we gewoon een gezellige avond met z’n allen. Na afloop breng ik mijn moeder en haar man naar huis en daarna rijd ik met een slapende zoon naar onze eigen stad. Dit was onze laatste Sinterklaas met zijn allen, begrijp ik wel.

Voor we onze straat indraaien, wek ik zoon alvast. Tot een paar jaar eerder tilde ik hem altijd uit de auto naar zijn bed, een slaperig hoofdje op mijn schouder, maar daar is hij nu toch te groot voor geworden. En dus stapt hij zelf uit. Voor het sluiten van de avond ligt er nog één taak: de katten en de hamster hun kadootjes geven: nepmuizen en een knabbelstaaf.

Vrolijk komen de twee jongste poezen de trap af rennen, blij dat ze weer in de kamer mogen. Maar daar slaakt zoon een gil: de hamsterkooi staat open. Hoe we ook roepen en grabbelen in de kooi, nergens is er een teken van Hammie hamster, die we een jaar eerder als vondeling in huis hebben genomen. Op de bank ligt de oude, grijze, vrijwel gebitsloze kater te slapen. Ontroostbaar is zoon. En ook ik voel een nare knoop in mijn maag. Uiteindelijk vallen we allebei verdrietig in slaap.

Nog tijdenlang mag de hamsterkooi niet weg. En als we een half jaar later gaan verhuizen, verhuist de kooi gewoon mee, naar de nieuwe garage. En daar vind ik ‘m nu ineens weer, vol stof en toebehoren. Ik besluit ‘m schoon te vegen en naar de kringloopwinkel te brengen. Als ik alle onderdelen eruit haal, sta ik ineens met een pakje in mijn hand, in wat verbleekt Sinterklaaspapier. “Hamie” staat erop, in mooie krulletters. Ineens zie ik die tranen van dat kleine jongetje weer voor me.

Ongewone tomaten

2010-01-27T23:02:00.004+01:00

Misschien was het wel ervaring, heel vaak intypen, maar toch, voor de ontdekking van de streepjescode leerden cassières alle prijzen uit hun hoofd. Tegenwoordig gaat dat een stuk gemakkelijker. Ze leren nu weer andere dingen, productkennis bijvoorbeeld. "Zijn dat gewone tomaten?", vraagt de cassière aan de man voor mij in de rij, terwijl ze het zakje afweegt. Hij kijkt verbaasd. "Tomaten? Dat zijn mandarijnen."

Kunnip

2009-11-24T17:47:00.000+01:00

Het zal je maar gebeuren, je komt thuis en kijkt in de spiegel en denkt: dit is het dus NIET! Geloof me, het gebeurt en ook nog vaak. Vooral bij vrouwen, als ze naar de kapper zijn geweest. Bergen moed heb je daarna nodig om de deur weer uit te gaan, want van één ding ben je overtuigd: je ziet er niet uit! Alle troostende en opbeurende woorden van omstanders schieten tekort, je grootste angst is waarheid geworden. Een te strak truitje een lelijke broek, je doet ze één keer aan en daarna slingeren ze op de bodem van de linnenkast. Maar een verknipt hoofd vergt een ijzeren geduld. Er moet eerst weer wat aangroeien voor er weer wat af kan. Tenzij stekeltjes je goed staan.

Tien weken geleden probeerde iedereen me ervan te overtuigen dat het best wel meeviel, dat het niet zo afschuwelijk was als ik dacht. Klinkklare onzin, zag ik steeds weer in mijn spiegelbeeld. De kapster had bepaald niet weten te verhullen dat ze een ware voorliefde voor matjes had, lang in de nek , lekker kort bovenop. Dus daar gingen mijn krullen, bovenop. Niet aan de zijkant, die waren er nog even vrolijk. Een poedel op twee benen voelde ik mij. En vanwege die veel te korte haren duurde het hele lange weken voor ik er weer een schaar in wilde laten zetten.

Een nieuwe kapsalon, peptalks van een bestaande klant en een kortingsbon waren de juiste duwtjes in mijn rug en zo mocht vandaag een nieuwe kapster haar schaar langs mijn hoofd laten gaan. “Tss, is je haar gesneden?” vroeg ze mij. Geen idee, snijden? Het zou kunnen. In mijn ijver de hele vorige kapster te vergeten, is ieder beeld van die behandeling gewist. “Krullen mag je nooit snijden. En uitdunnen trouwens ook niet”, vertrouwt ze me toe. En dus knipt ze alleen, met een roze schaar. Bovenop alleen mini-puntjes, achter wat meer en de rest in lagen, zodat er weer enig verband op mijn hoofd ontstaat. Als dank mag ze daarna in de weer met gel, lak en föhn, dingen die ik vervolgens nooit meer zal doen, heb ik haar al verteld. Ondanks de kortingsbon is mijn bezoek niet goedkoop, maar in elk geval durf ik weer over straat. En dat is nog veel meer waard!

Latten

2009-11-11T23:44:00.000+01:00

Er is een probeeravond in het skicentrum en dus gaan we daarheen. Man wil leren skiën, ook al heeft hij het al eens eerder gedaan. Maar ergens moet nog een filmpje zijn van een blauwe piste en een ongeoefende Man op ski’s.... Dus is wat les helemaal geen slecht idee.

Eerder is hij al even wezen kijken, maar nu kan hij zomaar gaan proberen. Best eng, vindt hij zelf. Maar ik ga mee. We zoeken schoenen uit en kijken de kunst eerst af van een echtpaar voor ons. Het ziet er niet eens ingewikkeld uit.
Na 10 minuten mogen wij. Eerst moeten we oefenen in recht staan. Blijkbaar doe je dat niet vanzelf, maar met een joekelgrote eenrichtingsspiegel voor je (daarachter staat ongetwijfeld lachend publiek) lukt dat vrij snel. Dan moet je je voeten naar buiten duwen, in een v-vorm. Niet de v die je normaal vormt, maar alsof je x-benen hebt. Het draaiend tapijt trekt je omhoog en zodra je je benen weer naast elkaar laat komen, glijd je naar beneden. Weer in een v, weer recht en zo ga je op en neer op de rollende baan. Uiteindelijk mag je nog even snel wat bochtjes oefenen en dan zit de tijd er al weer op.

“En?”, vraagt de eigenaar nieuwsgierig. Het lijkt Man wel wat. Ja, beaamt de eigenaar, het is leuk om hier alvast de basisbewegingen te leren (à paar honderd euro), dan kun je straks in de sneeuw zo van start. “En u?”, vraagt hij aan mij. “Never nooit”, antwoord ik. “Wat? Maar dat kunt u toch nog niet weten na tien minuten?”, schrikt de man. Ik trek de niet-passende schoenen uit (na zes paar hebben we de zoekmoed maar opgegeven) en kijk nog even naar de snowboarder die mij zojuist bemoedigend toelachte. Ook hij is niet voor de sneeuw geboren.

Eenmaal buiten moet ik toch nog lachen. “Als ik geroepen had dat ik het helemaal te gek vond, had ie tien minuten vast genoeg gevonden voor die conclusie!” De hele volgende dag voelde ik nog die tien minuten latten.

Kla-vier

2009-10-27T00:14:00.000+01:00

Mijn agenda is wat vol bij tijd en wijle. Met dingen die moeten en dingen die mogen. Zo mocht ik een paar dagen geleden naar Kla-vier, een mij onbekend kwartet. Alleen maar klarinettistes. Nu vind ik klarinet een mooi geluid, dus ik liet me graag meenemen. En inderdaad, het was mooi. Klassiek, maar ook dat kent veel verschijningsvormen. En zelfs die zijn niet altijd makkelijk te volgen.
Maar aangenaam klonk het wel in de Lutherse kerk in Zwolle. Vol was het ook, waardoor ik niets zag. Maar dat was geheel niet erg. Het luisteren werd er alleen maar plezieriger door, niet afgeleid door beeld. De vrouwen waren aangenaam op elkaar ingespeeld, zo vloeiend wisten ze samen het tempo te wisselen. Geen wonder natuurlijk, het kwartet vierde juist haar vijfjarig bestaan. Dat is een aardige inspeeltijd.
Ze klonken nog vol enthousiasme, dus ik ga eens kijken of ik ze nog een keer kan beluisteren.
www.kla-vier.nl

Noten lezen

2009-10-26T23:58:00.000+01:00

Ons huis was muziek toen ik klein was. Het kwam uit de bakelieten mono-pickup of vaker nog uit de piano. En zodra we groot genoeg waren, mijn zusje en ik, kwamen daar blokfluiten bij. “Mieke hou je vàààst aan de takken van de boooomen, Mieke hou je vàààst aan de takken van de màààst.” En dan op de grond rollen van het lachen. Maar op de blokfluit was het simpelweg: b b b a g g g a a a a b g, b b b a g g g a a a a g, in mooie nootjes op de balk. Al snel breidden we het uit met andere liedjes. Of leerden we onszelf liedjes uit een ander boekje, door de noten te fluiten en zo de melodie in te prenten. Na de blokfluit volgden dwarsfluit en natuurlijk piano.

Ook De Man leeft zijn hele leven al met muziek. Een pianospelende moeder, zusje op blokfluit en broer op saxofoon. Dus toen hij zelf een instrument in handen kreeg wilde hij vooral spélen, vertelt hij mij. Hij wilde één zijn met het instrument, niet denken, gewoon doen, vanuit zijn gevoel. Braaf volgde hij nog lessen, zwaar moet dat geweest zijn, want die malle bolletjes aan stokjes werden voor hem niet meer dan dat. “Maar als je noten kan lezen kun je toch nog steeds vanuit je gevoel spelen?” vraag ik. Volgens hem niet. Een veelheid aan klassieke techniek beperkt je in je mogelijkheden, ziet hij om zich heen. Hoe meer je weet van die vage tekens, hoe minder je met de muziek kan spelen.

Voor mij was dat anders. Die tekens waren een leidraad. Zo had de componist het bedoeld en daarna ging ik kijken wat ik er bij voelde. Zo maakte ik mijn eigen muziek. En al snel ontdekte ik dat je dat ook kon zonder componist, maar dat je de dingen die je zelf bedacht daarmee op kon schrijven, zodat je ze later nog eens kon spelen. Of nog mooier nog maken.

Eigenlijk werkt het net als met gewone geschreven letters. Om te kunnen praten en denken, hoef je ze niet te kennen. Maar als je ze eenmaal hebt geleerd, kun je toch nog vrijuit praten. En niet alleen kun je dan lezen, maar ook schrijven, zelf weer nieuwe tekst creëren. Hoewel, realiseer ik mij, ook dat is niet een van de hobbies van De Man.

Wat u wilt

2009-10-22T22:29:00.000+02:00

“Wat is gebruikelijk?” stelde mijn moeder steeds als wedervraag als de begrafenisondernemer vroeg wat wij wilden. Wat voor kist, wat voor kaart, hoe we de herdenking vorm wilden geven... “Wat u wilt”, was zijn antwoord keer op keer. En zo werd het ons eigen afscheid. We hadden alle tijd voor praatjes en muziek, voor het dichtschroeven van de kist, voor een zonnige wandeling naar de begraafplaats. En na het zakken van de kist was er koffie en ruimte om uitgebreid na te praten. Een mooi, liefdevol en waardevol afscheid.

Gisteren was ik er weer, om afscheid te nemen van iemand van wie veel mensen hielden. Een ongelakte houten kist, met teksten van de kleinkinderen erop en bloemen uit haar tuin. Iemand sprak, er was muziek, weer een spreker, andere muziek, een zoon vertelde, een gitaar en een bas, de herinneringen en momenten van stille gedachten regen zich aaneen. Zakdoeken knisperden. Na anderhalf uur was er koffie en koek die ze zelf had uitgekozen.

Spijtig dat onze levens elkaar maar zo kort raakten. Maar fijn dat de familie de gelegenheid gaf om zo mooi en vol afscheid te nemen. Een paar uur later pas gingen zij met de kist naar het crematorium, in stilte met haar alleen.

De nieuwe kerk

2009-10-20T23:07:00.000+02:00

Kinderen van nu, vindt mijn buurman, leren helemaal geen geduld meer. In vroeger tijden gingen ze en masse met hun ouders op zondag naar de kerk, waar ze een uur stil moesten zitten, hooguit af en toe onderbroken door een traag psalm of gezang. En dat is waar. Uren kunnen kinderen op zondagochtend voor de tv hangen in plaats van in de kerk, maar zodra ze het even minder interessant vinden, zappen ze naar beter vermaak.

Toch bestaat het, merkte ik vandaag, de ultieme geduldoefening: de Efteling. Het grootste deel van de dag breng je er wachtend door, terwijl je vermaakt wordt met verhaaltjes of passende muziek om je alvast in de stemming voor de attractie te brengen. Na drie kwartier wachten wordt je geduld eindelijk beloond en mag je je vijf minuten in een karretje misselijk laten hossen, waarna je er lachend weer uit komt struikelen.

Voor veel kleine Eftelingbezoekers is het een zware dobber, zo’n studiedag geduld, maar volgestopt met broodjes, snoep en frisdrank komen ze een aardig eind. Alleen is het teveel gevraagd om het geduld op te brengen om te wachten op een voorbijkomende wc, voor sommige kleintjes dan. Zoals het jongetje dat in een lange, lange rij in een hoekje een ondoorzichtig Fristi-flesje voorgeschoteld krijgt om het vervolgens keurig te vullen. Nu maar hopen dat ze in de rij voor het volgende vermaak het goede flesje yoghurtdrank tevoorschijn toveren.

In St. Tropez

2009-10-19T20:17:00.000+02:00

Een tijdje liepen we keurig met de band mee door de straten van St. Tropez. Af en toe zong ik een liedje mee, terwijl zij vanaf een afstandje op een paal of bankje toekeek. Bij het zoveelste terras zomergasten hielden we het voor gezien. Beneden ons lokte het strand, waar kinderen speelden langs de branding. Aan het einde van de zandstrook bleek een pad omhoog naar oude straatjes en huizen te leiden. Al pratend volgden we oude sporen en ontdekten de echt mooie plekken van St. Tropez, smalle straatjes overhangen met bougainville en gemarkeerd met oleander en hortensia’s. We vonden een pleintje en weer een straat, en uiteindelijk ook de band weer.

Veel later die avond zaten we naast elkaar in de auto. Ze begreep het wel, zei ze, mijn woede over drank en rijden. Haar eigen broer was er slachtoffer van geworden. Ze wist me te kalmeren en verbroederd reden we door de franse nacht. De volgende dag verscheen ze niet aan het diner. Ziek, zei haar man. Later kwam ze toch, nog een beetje bleek, maar wel vrolijk. De volgende middag reden we langs om afscheid te nemen. Even leek het alsof ze er niet waren, maar we vergisten ons. We namen afscheid voor even. Dit moesten we herhalen, vonden we allemaal. Fijne ontmoetingen moet je koesteren.

We koesteren, maar herhalen zullen we het niet. Die ene avond ziek zijn bleek de voorbode van iets groters. Overmorgen nemen we afscheid.

De topsporter

2009-10-16T16:33:00.002+02:00

Al een keer eerder stelde de opdrachtgever voor dat ik een paar topsporters zou interviewen. Dat waren korte gesprekjes voor nog kortere stukjes. Boeiend, dat wel. Dit keer kreeg ik de vraag of ik een lang interview wilde houden met een atleet. Ik, de bolste van de redactie, volledig a-sportief, al doe ik wel mijn best. Stiekem verdenk ik de andere redactieleden ervan net zo weinig met sport te hebben als ik, dat kleeft ons vak nou eenmaal aan. Maar goed, ik ga braaf, want ik ben ook wel nieuwsgierig. De sporter geniet van de vragen die hij normaal nooit krijgt. Ik geniet van het tomeloze enthousiasme waarmee hij vertelt, over zijn sport, over zijn idee om een sponsor te zoeken en vooral over hoe hij in het leven staat. Want daar ben ik nou het meest benieuwd naar: hoe leeft zo’n man.

Vol energie kom ik weer thuis. Dit gaat een prachtig artikel worden!
Binnenkort op mijn site.

Op het gras

2009-10-05T18:27:00.000+02:00

Het huis moet leeg, dus de wasmachine moet worden opgehaald. Geen probleem vindt Vriend, dat doen Zoon en hij wel even. Ik rijd en doe de dingen eromheen. De machine hijsen ze op een geleende aanhangwagen en sjorren hem vervolgens vast met fikse banden. Wanneer ik de snelweg opdraai, zie ik in mijn spiegel de machine schuiven alsof het een leeg doosje is. Bij de eerstvolgende parkeerplaats stoppen we en sjorren we hem vaster. Dan maar in een hoek van de aanhanger. Voorzichtig rijden we verder.

Gelukkig wonen we in een rustige straat. Ik heb alle tijd om mooi achteruit te parkeren, met die lange kar erachter. Helemaal het pad op lukt niet, maar er is geen verkeer, dus dat geeft niet. Net als ik sta en we de wasmachine losgemaakt hebben, komt er in de verte een lesauto aan. Die neemt de zijweg, neem ik aan. Maar nee, de rij-instructeur heeft het om volkomen onduidelijke redenen op mijn stukje straat voorzien. Bij de paar huizen die er aan staan, hoeft hij niet te zijn. En voor de huizen daarna biedt de zijstraat ook een prima aanrijroute.

Een tijdje wacht de wagen, maar dan duurt het hem te lang. In plaats van keren op de weg, bochtje achteruit of een lesje “hoe overleg ik met andere weggebruikers” draait de auto naar rechts, de stoeprand over, het grasveld op. Met een grote boog rijdt hij vervolgens om mij heen en er aan de andere kant weer af. Ik ben te verbouwereerd om te kijken welke rijschool het is. “Had ik maar even naar de naam gekeken”, blaas ik. “Daar hoef je in elk geval nooit te gaan lessen”, roep ik zoon toe. “Juist wel”, vindt hij. “Waar anders mag je in een BMW over het gras scheuren?”

Kiitos

2009-09-30T22:37:00.000+02:00

We leren nog een paar nieuwe woorden. Kiitos, bijvoorbeeld. Erg handig, want als we Finnen daarmee bedanken, krijgen we steeds vriendelijke blikken terug. “Hei” en “moimoi” zijn ook fijne woorden. We worden er regelmatig mee begroet. Blij zeggen we het ook meteen weer terug, maar vervolgens gaat de ander dan direct op het Engels over. Ook wel weer prettig, want meer Fins verstaan we nog niet. Het blijft een erg vreemde taal.

Ook vreemd is de stilte op de straat. Natuurlijk rijdt er verkeer, trams, bussen, auto’s en zelfs af en toe een fiets. Maar hoofdstedelijke drukte is er niet te bespeuren, zelfs niet op zaterdag, wanneer we over de populairste straten van de stad zwieren.
Gelukkig blijkt er overdag toch nog wel wat te zien en is het beslist niet allemaal grauw, al begrijp ik niet waarom ze in dat met zon zo karig bedeelde land niet voor wat meer vrolijke kleuren gekozen hebben. Soms is een huis lichtroze of zachtgeel, Zweedse invloeden vermoed ik. En de grote kathedraal is wit, prachtig wanneer het een wolkenloze dag is, zie ik op een ansichtkaart.

We wandelen een paar routes langs bijzondere gebouwen. We zoeken de Russische invloeden, maar spannender dan de Russische kerk wordt het eigenlijk niet. Boeiender zijn de Jugendstilversierselen op de huizen. Hele woonblokken zijn opgetrokken in het begin van de 20ste eeuw, wat terug te zien is in de stijl. Je moet echter wel oog ontwikkelen voor detail om de schoonheid te ontdekken. De huizen lijken al net zo ingetogen als nuchtere Finnen zelf. Het mag best leuk, maar het hoeft niet overdreven. Daardoor lopen we niet de hele tijd te oh-en en te ah-en, maar speuren we in elke straat naar bijzondere elementen en vinden we vleermuizen en uilen in het stucwerk, gestileerde bloemen in hekwerken en tot beeld bewerkte lampenhouders.
Natuurlijk vinden we ook Fins design, tot ver over de grenzen bekend door serviezen van Arabia en Iittalaa en de stoffen van Marimekko. Ook in Finland zelf blijkt het onbetaalbaar. Op dezelfde Esplanade waar we de dure merken treffen, etaleert ook een Nederlander zijn waar: Piet Hein Eek, de ontwerper van meubelen uit sloophout. Wij zijn de enigen die we er enthousiast voor stil zien staan.

Helsinki bij nacht

2009-09-28T21:04:00.000+02:00

De nacht is het eerste dat we er zien. We wilden een weekend weg naar een stad, maar geen alledaagse bestemming. En zo zijn we in Helsinki beland. Laat op de avond rijden we van het vliegveld naar het centrum van de stad, door grauwe, sombere wijken. Het voordeel van zo’n wat wonderlijke bestemming is dat de paden niet gebaand zijn. Er bestaat geen algemene lijst van dingen die je Beslist Gezien Moet Hebben. Het nadeel is dat die er misschien ook niet zijn. En dat gevoel komt ineens bovendrijven in die bus. Nee, nee, we moeten ons vergissen.

In elk geval is er een ontzettend vriendelijke buschauffeur die ons ziet worstelen met een kaart en niet eens opmerkt dat zo’n nachtelijk avontuur toch niks is voor twee van die meiskes. Hij helpt ons op weg voordat hij op pad gaat voor een nieuwe lading reizigers. Van het station naar het hotel blijkt een kippeneindje met twee vestigingen van McDonalds onderweg. En wat dronken lieden. Welkom in de hoofdstad!

We weten nog niet wat het is, maar ons eerste Finse woord kennen we na deze wandeling alvast: neule.

Wat een kunst

2009-09-23T14:12:00.000+02:00

Toen ik bij hem op bezoek was in Londen ging ik voorzichtigheidshalve maar alleen naar het museum, maar toen hij uit zichzelf tickets gekocht had voor de Amsterdamse musea, besloot ik dat ik best even mee kon. Zo vaak kom ik daar tenslotte ook niet. Nooit eigenlijk. Nou ja, ooit, het moet jaren en jaren geleden zijn, ben ik in het Rijksmuseum geweest. Ik kan me er alleen nog van herinneren dat ik wel een beetje gammel werd van al die kunst en dat de Nachtwacht er hing. Dus met een buitenlandse toerist op stap leek dat me een goed pronkstuk om eens te gaan bekijken.

Na de intensieve controle, minstens zo streng als op Schiphol, mochten we naar de kassa. En daarna doken we de eerste zaal in. Mooi, fraai, volgende zaal. Aardig wel, zo hier en daar. Nog een zaal. Daarna een zaal met Delftsblauw. Hij had geen idee wat het was, maar die kleur blauw, nou nee. Afgekeurd. Een zaal met poppenhuizen, treurig tijdverdrijf, en op naar de volgende verdieping. Zoeken naar de trap natuurlijk, want we hadden de pijltjes niet keurig gevolgd. Bij de trap stond een heel verhaal over de historie, maar dat was al te veel tekst. De rek ging er duidelijk uit.

Boven volgden vooral veel schilderijen. Allerlei bekende en onbekende namen kwamen voorbij. Jan Steen, waarbij ik dan nog leuk kon vertellen dat ie zelfs in een spreekwoord terug te vinden is. We stonden een tijdje geboeid voor een levendig ijstafereel van Avercamp en sleepten ons langs de portretten van grote onbekenden in de zaal ernaast. En daarna kwamen er Rembrandts in beeld. Na een hele zaal kondigde ik bij de doorgang naar de volgende ruimte groots aan: and now,The Nightwatch! What? Nightwatch? Never heard of it. Gelukkig maar, want tegenover ons hing een mij volkomen onbekend werk. We moesten nog minstens twee zalen door, met wat leukere peinturen zoals de Herengracht, voor we wel bij de Nachtwacht, het meesterstuk van het museum, kwamen. Niet dat we ‘m echt konden zien. Door alle drommen ervoor in het te kleine zaaltje viel ie een beetje weg. Eigenlijk vonden we het ook niet erg, want we hadden het wel een beetje gehad met al die kunstigheid.

Het laatste groen

2009-09-13T23:09:00.000+02:00

Na elke verhuizing haast ik me om het huis fris in de verf te zetten, wat meestal maar deels direct lukt, en een nieuwe vloer te leggen. Het moet mijn eigen huis worden en vooral licht en vrolijk zijn. Zelfs na mijn scheiding, toen ik nog een tijd in ‘ons’ huis bleef wonen, ben ik meteen aan de slag gegaan om het met mijn beperkte budget zoveel mogelijk ‘mijn’ huis te maken.

Maar bij de laatste verhuizing lag dat anders. Het was het droomhuis van mijn vader. Een nieuwbouwhuis met veel ruimte binnen en buiten. Het stond vol met jeugdherinneringen. De bank, de kastjes, het servies, zelfs de hagelslagstrooier van venz stond nog in de keuken. Dus om daar als een wilde in te gaan maaien, viel me te zwaar. De bank ging eruit, de piano en de eettafel mochten nog een tijdje blijven, de kastjes verhuisden naar zolder en het hagelslagpotje stond veilig in het keukenkastje. Wat na al die actie bleef was de plavuizen vloer en vooral overal lichtgroene muren. Heel doordacht had mijn vader al die muren citroengroen laten verven. En beneden ook nog eens laten vol smeren met spachtelputz.

Dat betekende een gang naar de verfwinkel, die ik verliet met heel veel hele grote potten latex. Spierwit. Dagenlang heb ik met hulp staan rollen en kwasten. Eerst voorstrijken met een kwast, zodat de verf in één keer zou dekken volgens de verfspecialist, wat betekende dat er drie lagen latex op moesten.
Na de woonkamer volgden de afgelopen jaren stuk voor de stuk de slaapkamers en de gangen. Alleen in de hal bleef één wand onveranderd, om nog een klein stukje vader in huis te houden: lichtgroen met zijn ijzeren kapstok eraan. En daaronder het telefoonkastje van veertig jaar terug, gedegradeerd tot schoenenkast.

Wat in het begin nostalgie opriep, werd steeds vaker een bron van ergernis. De iets te donkere hal, de wat groezelige muur, het kastje in die toch al kleine ruimte. En ineens was het gedaan. Op zoek naar een kleurenwaaier voor de schuifdeur kwam ik langs de potten latex. Voor ik het wist lag er één in mijn karretje, plus een roller. En nu is ie wit. Spierwit met alleen nog maar een kapstok. De schoenen uit het kastje zijn naar de meterkast en kledingkast verplaatst. Het prikbord dobbert in de container en ik geniet van de stralende, lege, lichte hal.

Het is tijd dat het mijn huis wordt. Bovendien weet ik inmiddels al te goed dat ik niet eens mijn ogen hoef te sluiten om weer voor me te zien hoe het ooit was. Het is goed, het is tijd. Na vijf jaar eindelijk tijd voor het afscheid van het laatste stukje groen.

Ik ken er wel een paar

2009-09-08T00:28:00.001+02:00

Ik ken er wel een paar, vrouwen met een man van twintig jaar ouder. Twintig jaar! Brr, dat lijkt me dus helemaal niks. Zo’n man rimpelt, nog meer dan wij al doen, is grijs, maar vooral: hij had je vader kunnen wezen. Heeft natuurlijk alles al gezien, alles al meegemaakt en hoeft niet meer zo nodig. En dat terwijl na je veertigste het leven eindelijk eens fiks begint te lachen.

Zo ook voor mij. Het lacht niet gewoon, het straalt. Ineens zit de vaart erin. Dingen die al lang sluimeren, komen ineens aan de oppervlakte, zoals de muziek. Gegrepen door de mogelijkheid een paar nummers te zingen tijdens een concert, stort ik me er helemaal in. Daarom is het ook te gek dat een band ons zal begeleiden. Terwijl ik al sta te repeteren, komen ze binnen, die eerste avond. En daar staat hij voor me, de bassist, met indringende blauwe ogen.

Onder handen

2009-09-01T23:00:00.002+02:00

Mijn lief zegt het langs zijn neus weg, nadat hij mij heeft gevraagd naar mijn agenda voor de volgende dag: “Jij moet ook veel van jezelf, op ziekenbezoek bij M, naar je moeder, naar het huis van je moeder, werken en nog meer.” Natuurlijk moet ik van alles! M ligt al een week in het ziekenhuis zonder dat ik iets heb laten horen. Naar het huis moet ik vanwege de sleutels, dat heb ik al een dag uitgesteld. En naar mijn moeder? Vanzelfsprekend! Ik ben dan toch in de buurt en bovendien heeft ze boodschappen nodig, dus die moet ik doen.

Uiteindelijk doe ik het niet. Dat werk wel, want dat moet ik per se afhebben. Maar ik kan me er maar moeizaam toe zetten en vervolgens heb ik geen tijd meer voor de rest. ’s Avonds houd ik voor het eerst sinds tijden weer eens een echt rustige avond. Computer uit, tv op de achtergrond en tijdschriften binnen handbereik. Ik blader door de “Psychologie” van een paar maanden geleden. Die moest ik nog lezen. Blijkbaar is er een columnwedstrijd geweest, dus lees ik gretig wat iedereen als bijzondere les in het leven geleerd heeft.

De winnares schrijft dat ze voorheen zoveel moest van zichzelf. En dan ze nu heel simpel het woord ‘moeten’ heeft vervangen door andere woorden, zoals ‘willen’. ‘Ik moet even boodschappen doen’ wordt daarmee ‘ik wil even boodschappen doen’. En het gekke is dat alleen al het woordgebruik het gevoel erbij veranderd heeft.
Dus nu ben ik de hele dag al bezig. ‘Ik moet nog naar, o nee, ik wil nog naar mijn moeder.’ ‘Ik moet de vuilnisbak legen, nee dat wordt: ik wíl de vuilnisbak legen.’ Ik blijf mezelf corrigeren, elke keer als ik het mezelf weer hoor doen (best handig, tegen jezelf praten, zo hoor je tenminste wat je denkt en kun je het nog eens verbeteren).

Het is waar, zo snel merk ik het al. Het voelt stukken lichter. Soms zeg ik tegen mezelf waarom ik iets wil. Dat helpt om het verplichte gevoel om te buigen naar het willen. Boodschappen doen op zich wil ik niet, maar ik wil vanavond wel graag sla eten. En dus wil ik er wel voor zorgen dat het in huis komt. De vuilnisbak legen wil ik ook niet, maar ik wil wel graag van de stank af. En ik verbaas me er ook ineens over hoe weinig energie het me kost om me tot die klussen te zetten. Want mijn ‘ik moet’- lijstje is geslonken tot nul. Mijn ‘ik wil’-lijst is iets langer.

Zo neem ik mijzelf vanaf vandaag onder handen. En ik besef dat ik daarmee terug ben bij wie ik ooit was: iemand die altijd riep ‘ik moet niks, ik doe wat ik wil’. Oef, wat was ik daar ongemerkt ver van af geraakt. Zonder dat dat moest. En al helemaal zonder dat ik dat wilde.

Moeder

2009-08-31T11:13:00.000+02:00

Als ik mijn ogen sluit, zie ik haar voor me, jouw moeder. Hoe ze je een kus op je wang geeft, met zo’n aai over de andere, voor je de deur uitgaat. Tas achterop, naar de eerste voetbaltraining van het seizoen. “Heb je je horloge? We eten om zes uur.” Ze zwaait nog even wanneer je het pad af rijdt.
Daarna gaat ze aan de slag. Ze kookt een grote pan macaroni met saus, vrijdagavondfeesteten. Daarvan eet jij tegenwoordig wel een fiks bord vol, vooral na zo’n intensieve training. Om zes uur kijkt ze op de klok, eventjes geërgerd. Een vreemd gevoel bekruipt haar, je zou al thuis moeten zijn.

Die avond zit ze op de rand van je bed met jouw lege pyjama in haar handen. Ze ruikt je geur er nog in, voelt je aanwezigheid in alles in de kamer. Alleen jij bent er niet.
Op het moment dat je moeder de pan op tafel zette, zag die automobilist jou niet aankomen. En terwijl zij naar buiten keek waar je nou bleef, zag ik de ambulance wegrijden met jouw jongenslijf erin.
Jij zal altijd twaalf blijven.

Acht jaar geleden

2009-08-20T12:31:00.001+02:00

Acht jaar geleden hebben we haar begraven. Het was ook zo’n warme dag als vandaag, maar mooier, niet drukkend. De zon scheen terwijl we achter de kist aan naar de begraafplaats liepen. Toch herinner ik me nog meer het weer een paar dagen eerder, toen we in het park bij het ziekenhuis zaten te wachten. Een half uur, hadden ze gezegd. Dan mochten we binnenkomen. Er moest een infuus aangelegd worden, naast al die naalden en slangen die er al zaten. En wij zaten buiten, in de schaduw van de bomen, naast elkaar te wachten op een bankje.

Ik schoot zo tekort, probeerde sterk te blijven, maar wist al dat ik nooit het gat zou kunnen vullen. Naast mij zaten mijn ouders die over een paar uur hun oudste dochter zouden verliezen.

Er zijn zoveel momenten dat de tijd je niet snel genoeg kan gaan, dat je wenst dat de komende minuten voorbij zijn. Tijdens een examen, met de koffie wachtend op je verjaarsvisite, staand in de rij voor de kassa. Maar nu mochten alle klokken ter wereld het in één klap begeven van mij. Sta stil, sta stil! Maar nee, de tijd tikte genadeloos door en wij zaten op het bankje.

De soep is klaar

2009-08-19T21:33:00.000+02:00

Het is killer dan ik verwacht had. In een geleende trui zit ik op de bank met mijn laptop voor me. Ik typ stukjes tekst voor een lang verhaal en wat korte gedachten. In de keuken sist een pan en suist het vuur onder de aardappelen. De man roert, loopt heen en weer, gooit een leeg pakje in de vuilnisbak en spoedt zich weer naar het gesis. Tussendoor zet hij snel een sfeervol muziekje op, alsof hij wil benadrukken dat we kalm en rustig het laatste staartje van de zondagmiddag beleven. Voor mij is het dat in elk geval wel. Ik hoef niets te doen.
Eerder vanmiddag ook al niet toen hij met zijn bandgenoten cd-opnames maakte in de huiskamer. Ik had me uitgebreid met laptop, tijdschrift en allerlei losse prullaria op het grote bed geïnstalleerd. Terwijl ik overdwars lag te bellen met een vriendin hoorde ik de deur beneden open gaan. O jee, blijkbaar lig ik te hard te lachen. Voetstappen kwamen de trap op en naast mij verscheen een groot glas cola. Nog een knipoog en de man verdween weer.
En nu staat hij dus te koken. De soep is klaar, we gaan aan tafel.

Nooit meer de deur uit

2009-08-12T17:16:00.000+02:00

We zitten in de tuin, aan een luxe lunch met veel thee en smakelijke bagels. Eigenlijk zou ik al tijden geen hap meer door mijn keel moeten kunnen krijgen. Zo was het vroeger, weet ik nog. Maar nu niet meer. Nu is alles anders.

Zij smult van haar broodje, maar vooral van mijn verhalen. "Het waren zijn handen, ze gleden zachtjes over mijn rug, zijn vingers begonnen mijn spieren langzaam te bewerken. Zo heb ik minstens een half uur gestaan. Daarna reed ik naar huis."

Ik glim, neem nog een hap en een slok en verzucht: "Deze gaat nooit meer de deur uit".